Klacht over beweerde discriminatie bij inschrijven niet-Belgische inwoners in bevolkingsregister van Aalter is niet ontvankelijk

Situatie

De indienster van de klacht is gemeenteraadslid in Aalter en Vlaams parlementslid. Ze meldt een mogelijk discriminerende praktijk bij het inschrijven van niet-Belgische inwoners in het bevolkingsregister van de gemeente Aalter. Ze stelt dat de inschrijving van niet-Belgen in de bevolkingsregisters van de gemeente sterk wordt vertraagd en bemoeilijkt. Ze voert aan dat het college van burgemeester en schepenen hierdoor burgers ongelijk behandelt.

Beoordeling door de Geschillenkamer

Bij het initieel onderzoek van de ontvankelijkheid van de klacht heeft de Geschillenkamer vastgesteld dat de indienster van de klacht niet aangeeft dat zij zelf gediscrimineerd zou zijn of dat zij iemand zou vertegenwoordigen die meent dat hij wordt gediscrimineerd. Zij treedt ook niet op voor een organisatie. De Geschillenkamer heeft ook vastgesteld dat de indienster van de klacht niet aangeeft op welke andere manier zij een belang heeft in de zin van artikel 13, § 1, eerste lid, 3°, VMRI-decreet. 

De indienster van de klacht heeft vervolgens de kans gekregen om standpunt in te nemen over deze initiële vaststellingen over de ontvankelijkheid van haar klacht. Omdat zij in haar standpunt niet aantoont dat zij rechtstreeks en ongunstig zou kunnen worden geraakt, oordeelt de Geschillenkamer definitief dat de klacht niet ontvankelijk is.

Oordeel

De Geschillenkamer oordeelt dat de klacht niet ontvankelijk is omdat de indienster van de klacht niet doet blijken van een belang.

De Geschillenkamer, samengesteld uit voorzitter Sarah Lambrecht, bijzitter Jelle Flo en bijzitter Jonas Riemslagh, bijgestaan door griffier Dorien Geeroms, spreekt het volgende oordeel uit:

Procedure

De Geschillenkamer heeft de klacht ontvangen op 12 november 2025.

De Geschillenkamer heeft een voorlopig onderzoek uitgevoerd op basis van artikel 14 van het Besluit van de Vlaamse Regering over de samenstelling van en de procedure voor de geschillenkamer van het Vlaams Mensenrechteninstituut van 15 december 2023.

Na dit onderzoek besloot de Geschillenkamer dat zij zich niet bevoegd achtte om de klacht te behandelen. Zij deelde dit mee aan de indienster van de klacht op 1 december 2025.

De Geschillenkamer heeft het standpunt van de indienster van de klacht over de conclusie van het voorlopig onderzoek ontvangen op 3 januari 2026.  

Klacht 

De indienster van de klacht is gemeenteraadslid in Aalter. Zij meldt een mogelijk discriminerende praktijk bij het inschrijven van niet-Belgische nieuwe inwoners in het bevolkingsregister van de gemeente Aalter.  

Sinds 12 juli 2023 beschikt de gemeente Aalter over een verordening over woonstcontroles die beschrijft hoe de inschrijving in het bevolkingsregister gebeurt. De verordening bepaalt dat een bijkomend onderzoek, in de vorm van een woonkwaliteitscontrole, wordt uitgevoerd als tijdens de procedure een gefundeerd vermoeden wordt geuit van: 

• ernstige kwaliteitsgebreken aan de woning in de zin van de Vlaamse Wooncode;
• overbewoning;
• reëel gevaar voor de openbare gezondheid of openbare veiligheid; of 
• twijfel over statuut zelfstandige of niet-zelfstandige wooneenheid. 

Volgens de indienster van de klacht lijkt de gemeente de toepassing van het “gefundeerd vermoeden” heel willekeurig in te vullen. De woonstkwaliteitscontrole zou opvallend vaak gevraagd worden bij niet-Belgen, terwijl Belgen er maar uitzonderlijk aan worden onderworpen. Op die manier wordt de inschrijving van niet-Belgen in de bevolkingsregisters volgens de indienster van de klacht sterk vertraagd en bemoeilijkt. Ze wijst erop dat dit gevolgen heeft voor hun rechten, onder meer op het vlak van stemrecht, sociale rechten, rijbewijs, terugbetaalde gezondheidszorg, taallessen en wachtlijsten voor een sociale woning. 

De indienster van de klacht stelt dat dit niet alleen een impact heeft op de getroffenen, maar ook op de sociale werkers die de verordening uitvoeren. Het zorgt volgens haar voor spanning op de hulpverleningsrelatie, voor hogere werklast door de bijkomende woonstcontroles waardoor ander werk blijft liggen, en ook omdat het meer werk vereist om de negatieve gevolgen van niet-inschrijving voor burgers zoveel mogelijk te beperken.  

De indienster van de klacht besluit dat het college van burgemeester en schepenen van de gemeente Aalter ernstige fouten maakt bij de toepassing van haar eigen verordening en daarbij burgers ongelijk behandelt. 

De Geschillenkamer heeft de klacht ontvangen op 12 november 2025. 

Conclusie voorlopig onderzoek 

De Geschillenkamer moet bij het ontvangen van een klacht eerst controleren of de klacht ontvankelijk is en ze deze dus kan beoordelen.[1] Als de Geschillenkamer op basis van een voorlopig onderzoek van de klacht en eventuele stukken daarbij, meent dat de klacht mogelijk niet ontvankelijk is, nodigt de Geschillenkamer de indiener van de klacht uit om binnen twintig werkdagen daarover een standpunt mee te delen.[2] Daarna beslist de Geschillenkamer zo spoedig mogelijk of de klacht onontvankelijk is, dan wel of de Geschillenkamer een definitieve beslissing over de ontvankelijkheid neemt na het uitwisselen van standpunten over de klacht. 

Artikel 13, §1, van het decreet van 28 oktober 2022 tot oprichting van een Vlaams Mensenrechteninstituut (hierna: VMRI-decreet) bepaalt dat een discriminatieklacht bij het Vlaams Mensenrechteninstituut kan worden ingediend door: 

“1° de persoon die meent dat hij wordt gediscrimineerd, of zijn wettelijke vertegenwoordiger; 

2° een instelling, vereniging of organisatie zoals bedoeld in artikel 41 van het decreet van 10 juli 2008 en in artikel 16 van het decreet van 8 mei 2002; 

3° iedere andere persoon die een belang aantoont. 

Een klacht kan alleen worden ingediend in naam van de persoon die meent dat hij wordt gediscrimineerd, als die persoon daarmee heeft ingestemd.” 

De indienster van de klacht geeft niet aan dat zij zelf gediscrimineerd zou zijn of dat zij iemand zou vertegenwoordigen die meent dat hij wordt gediscrimineerd. Zij treedt ook niet op voor een organisatie.  

In haar klacht geeft de indienster van de klacht niet aan hoe zij anders een belang aantoont in de zin van artikel 13, § 1, eerste lid, 3°, VMRI-decreet.[3]

Iemand kan alleen een klacht indienen in naam van een persoon die meent te zijn gediscrimineerd, als die persoon daarmee heeft ingestemd. De indienster van de klacht vermeldt verschillende personen bij naam die volgens haar zijn gediscrimineerd. Uit de klacht en de bijgevoegde overtuigingsstukken kan de Geschillenkamer echter niet afleiden dat de indienster van de klacht namens deze personen de klacht heeft ingediend en dat deze personen daarmee instemmen. 

Als de indienster van de klacht zou optreden voor andere personen, die menen dat zij gediscrimineerd zijn, dan moet dat duidelijk worden gemaakt en moet de instemming van deze personen worden bijgebracht.   

De indienster van de klacht heeft ook het recht om in eigen naam een klacht in te dienen, ook als zij in haar klacht andere personen bij naam noemt die volgens haar werden gediscrimineerd. De toestemming van deze andere personen is in dat geval niet vereist om een klacht te kunnen indienen op grond van artikel 13, § 1, eerste lid, 3°, VMRI-decreet. Als zij dit wensen, kunnen identificeerbare personen wel als partij betrokken worden in de procedure voor de Geschillenkamer.[4]

In dat geval is wel nog steeds vereist dat de indienster van de klacht doet blijken van een eigen belang. De Geschillenkamer moet dan onderzoeken of de indienster van de klacht dit belang aantoont op grond van artikel 13, § 1, eerste lid, 3°, VMRI-decreet. Die belangvereiste houdt in dat een persoon of organisatie die klacht indient, moet kunnen aantonen dat die door de vermeende discriminatie rechtstreeks en ongunstig zou kunnen worden geraakt. Dit belang moet verschillen van het algemeen belang dat iedere persoon erbij heeft dat het Gelijkekansendecreet steeds in acht wordt genomen. 

Op basis van het voorlopig onderzoek van de klacht kon de Geschillenkamer niet vaststellen dat de indienster van de klacht op een voldoende geïndividualiseerde en rechtstreekse wijze is geraakt door de discriminatie die zij aanvoert. 

De Geschillenkamer heeft de conclusie van het voorlopig onderzoek van 1 december 2025 meegedeeld aan de indienster van de klacht, en haar daarbij uitgenodigd om haar standpunt binnen 20 werkdagen mee te delen aan het Secretariaat van de Geschillenkamer. 

Standpunt indienster klacht over onontvankelijkheid 

In haar standpunt van 5 januari 2026 geeft de indienster van de klacht aan dat zij in eerste instantie melding had gemaakt van de vermeende discriminatie door het gemeentebestuur van Aalter van mensen met een vreemde familienaam. 

Verder meldt zij dat sinds de zaak ‘aan het rollen is gegaan’, zij:

• zich burgerlijke partij heeft gesteld en het parket haar ook als slachtoffer zou hebben aanvaard;
• op sociale media zou worden beschimpt en zelfs persoonlijk wordt bedreigd en hiervan ook melding heeft gemaakt bij de politie;
• kennis heeft genomen van het forensisch auditverslag waarin duidelijk zou zijn aangegeven dat de opgelegde woonkwaliteitscontroles slechts uitzonderlijk betrekking hadden op Belgen.

Tot slot brengt de indienster van de klacht enkele stukken bij om haar standpunt te staven.  

Beoordeling door de Geschillenkamer

De Geschillenkamer merkte in haar voorlopig onderzoek op dat de indienster niet aangeeft dat zij zelf gediscrimineerd zou zijn of of dat zij de personen zou vertegenwoordigen waarvan ze meent dat zij zijn gediscrimineerd. Zij treedt ook niet op voor een organisatie. Verder stelde de Geschillenkamer vast dat de indienster van de klacht niet aangeeft op welke andere manier zij een belang aantoont in de zin van artikel 13, § 1, eerste lid, 3°, VMRI-decreet. 

Net zomin als in haar initiële klacht van 12 november 2025, verduidelijkt de indienster van de klacht in haar standpunt van 5 januari 2026 op welke wijze zij er belang bij heeft dat de Geschillenkamer haar klacht beoordeelt. 

De indienster van de klacht beweert, zoals eerder uiteengezet, niet dat zij zelf is gediscrimineerd door het inschrijvingsbeleid ten aanzien van nieuwe inwoners van de gemeente Aalter, of dat zij iemand vertegenwoordigt die werd gediscrimineerd. Evenmin vertegenwoordigt zij een organisatie. 

Anders dan de indienster van de klacht argumenteert, blijkt niet uit de stukken die zij bijbrengt, dat een gerechtelijk onderzoek zou zijn opgestart of dat zij zich burgerlijke partij zou hebben gesteld met betrekking tot het inschrijvingsbeleid van de gemeente Aalter. Het loutere gegeven dat het parket in het kader van een opsporingsonderzoek correspondeert met de indienster van de klacht, of haar zonder verdere toelichting als slachtoffer beschouwt, volstaat niet om te besluiten dat de indienster beschikt over het vereiste belang bij een klacht voor de Geschillenkamer naar aanleiding van het inschrijvingsbeleid ten aanzien van nieuwe inwoners van de gemeente Aalter.

De indienster van de klacht argumenteert verder dat zij wordt geconfronteerd met beschimpingen en bedreigingen op sociale media. De klacht waarover de Geschillenkamer moet oordelen gaat echter over het inschrijvingsbeleid van de gemeente Aalter. De indienster van de klacht zegt niet dat de beschimpingen en bedreigingen op sociale media uitgaan van of toerekenbaar zijn aan de gemeente Aalter, waartegen de klacht van 12 november 2025 is gericht.

Wat de indienster van de klacht tot slot aanvoert in verband met de uitgevoerde data-analyse door Audit Vlaanderen, heeft louter betrekking op de gegrondheid van de klacht. De Geschillenkamer kan zich echter pas buigen over de gegrondheid van een klacht, als die klacht ontvankelijk is. Om de redenen die hierboven zijn uiteengezet, is dat hier niet het geval. 

Uit het standpunt en de stukken van de indienster van de klacht blijkt dus niet dat de conclusie van het voorlopig onderzoek moet worden aangepast. 

Oordeel van de Geschillenkamer

De Geschillenkamer oordeelt dat de klacht niet ontvankelijk is omdat de indienster van de klacht niet doet blijken van een belang.