Stad Antwerpen had voor werkneemster met handicap de mogelijkheid tot heroriëntering moeten onderzoeken

Ze was na de onderzoeken van de arbeidsarts in oktober 2022 in de veronderstelling dat haar re-integratietraject opnieuw zou worden opgestart en niet dat zij zich moest verwachten aan een plots ontslag. Tijdens de ontslagprocedure heeft ze duidelijk verwezen naar de medische onmogelijkheid om haar woonplaats te verlaten en formeel gevraagd om het re-integratietraject verder te laten lopen. Ze heeft tijdens de ontslagprocedure ook aangegeven dat zij wel op korte termijn het werk kon hervatten als de nodige redelijke aanpassingen zouden worden gemaakt. Verder heeft ze tijdens de ontslagprocedure de stad Antwerpen ingelicht dat zij door VDAB erkend was als werknemer met een arbeidsbeperking en zo recht had op individueel maatwerk. Dit bood mogelijkheden om haar werkplek aan te passen, bijvoorbeeld door een prikkelarme omgeving in te richten, maar de stad Antwerpen heeft hiermee geen rekening gehouden.  

Tijdens de ontslagprocedure heeft ze ook uitdrukkelijk de vraag gesteld of een andere functie met 100% thuiswerk wel mogelijk zou zijn, in overeenstemming met de bepalingen uit de rechtspositieregeling over doorstroom naar andere functies. De stad Antwerpen is niet ingegaan op deze vraag. 

De indienster van de klacht voert aan dat uit de motivering van het ontslag blijkt dat het rechtstreeks was gebaseerd op haar handicap en medische toestand. Ze stelt dat er geen sprake kan zijn van een wezenlijke en bepalende beroepsvereiste als mogelijke rechtvaardiging voor het ontslag. Ze betwist ook, in tegenstelling tot wat de stad Antwerpen beweert, dat zij zou hebben aangegeven dat zij akkoord kon gaan met een ontslag. De motivering van het ontslag, in de zin dat een werkhervatting op korte termijn niet tot de mogelijkheden zou behoren, klopt ook niet. Haar diagnose met ASS en de erkenning van een arbeidshandicap voor VDAB boden haar net perspectieven op werkhervatting, op voorwaarde dat redelijke aanpassingen zouden worden gemaakt. Zij is altijd bereid gebleven om te blijven werken, alleen was het voor haar niet mogelijk om hiervoor naar het kantoorgebouw van de stad Antwerpen te gaan. Net daarom vroeg zij redelijke aanpassingen. 

Ze wijst er verder op dat de stad Antwerpen voorafgaand aan het ontslag niet heeft onderzocht of een alternatieve invulling van haar functie of doorstroom naar een andere functie mogelijk zou zijn. Ze benadrukt ook dat de psychische en financiële impact van het ontslag aanzienlijk is. 

Over het gebrek aan uitbetaling van openstaande plusuren en opgebouwde loopbaansparen benadrukt ze dat ze een aanzienlijk krediet had opgebouwd doordat zij zich in het verleden bijzonder had ingezet voor een aantal projecten en daarvoor aanzienlijk meer uren had gepresteerd. Het ging om het equivalent van ongeveer 75 werkdagen. Ze stelt dat de stad Antwerpen haar heeft gediscrimineerd op grond van gezondheidstoestand en handicap door deze bedragen niet uit te betalen in het kader van haar eenzijdig ontslag. 

Volgens haar is er geen sprake van een toegelaten onderscheid. De stad Antwerpen beweert dat personen aan wie wel wordt uitbetaald buiten hun wil om in een bepaalde situatie zouden zijn verzeild, zoals medische overmacht. Dit negeert het gegeven dat zij ook buiten haar wil om een arbeidshandicap heeft en haar arbeidsovereenkomst zag eindigen door het ontslag dat aan haar handicap werd gekoppeld. Ze heeft bovendien weet van andere gevallen met gelijkaardige complexe discriminaties waarin de stad Antwerpen wel heeft uitbetaald. 

Over de procedurele vereisten uit de Codex Welzijn op het Werk stelt de indienster van de klacht in essentie dat de stad Antwerpen verschillende inbreuken tegen deze Codex heeft gepleegd voorafgaand aan en tijdens de ontslagprocedure. 

Verder stelt zij nog dat de voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg in haar zaak het discriminatierecht verkeerd heeft toegepast of geïnterpreteerd, onder meer op het vlak van de verdeling van de bewijslast. 

Tot slot voert zij aan dat er geen gewichtige redenen zijn om het verzoek tot anonimisering van de stad Antwerpen toe te staan. 

De stad Antwerpen voert aan dat de klacht onontvankelijk is omwille van twee redenen. 

Ten eerste vermengt de indienster van de klacht haar individueel belang structureel met een betoog dat neerkomt op het behartigen van het algemeen belang. Haar klacht wordt in overwegende mate gedreven door motieven van algemeen belang. Dit is precies het type belang dat de decreetgever heeft willen uitsluiten bij het opstellen van artikel 13, § 1, VMRI-decreet. Voor zover de klacht onderdelen bevat waarbij de indienster van de klacht wel een rechtstreeks en persoonlijk belang heeft, moet de Geschillenkamer deze strikt afbakenen. 

Ten tweede is de klacht kennelijk tergend en roekeloos. De indienster van de klacht heeft al vier verschillende procedures gestart: een vordering ten gronde bij de arbeidsrechtbank, een stakingsvordering bij de voorzitter van de arbeidsrechtbank, een hoger beroep tegen de beslissing van die voorzitter, en nu een klacht bij het Vlaams Mensenrechteninstituut. Uit deze proceshouding blijkt een onophoudelijk vermogen om te blijven procederen tegen de stad Antwerpen. Met name de klacht bij het Vlaams Mensenrechteninstituut lijkt alleen te zijn ingediend om schade te berokkenen aan de stad door de zaak publiek te maken. Bovendien heeft de indienster van de klacht de stad al beticht van uitbuiting, mensenhandel, slavernij en grove schendingen van verschillende mensenrechten, de welzijnswetgeving en de anti-discriminatiewetgeving. Uit het dossier blijkt dat deze verwijten niet ernstig kunnen worden genomen.  

De stad Antwerpen stelt ook dat de Geschillenkamer in ieder geval niet bevoegd is om bepaalde onderdelen van de klacht te beoordelen, met name de onderdelen over de naleving van de Codex Welzijn op het Werk, over het beweerde kennelijk onredelijk ontslag en over het beweerde misbruik van ontslagrecht. De Geschillenkamer is immers alleen bevoegd om te beoordelen of er sprake is van een discriminatie in de zin van het Gelijkekansendecreet en het Decreet evenredige arbeidsparticipatie. 

Over de grond van de klacht formuleert de stad Antwerpen een voorbehoud. Zij wijst erop dat het antwoord van de indienster van de klacht is opgenomen in een document van 65 pagina’s. Dit document is voor de stad zo onsamenhangend en fragmentarisch opgebouwd dat het voor haar bijzonder moeilijk is om te bepalen welke concrete verwijten haar precies worden gemaakt en om hierop een gestructureerd antwoord te geven. 

Over de beweerde weigering van redelijke aanpassingen in de vorm van EMINO-maatregelen, stelt de stad Antwerpen dat de indienster van de klacht geen concrete en formele vraag om deze redelijke aanpassing heeft gesteld. Aangezien zij nooit deze vraag heeft gesteld, kan er geen sprake zijn van een weigering van redelijke aanpassingen. 

De stad Antwerpen erkent dat de arbeidsarts naar EMINO-ondersteuning heeft verwezen in zijn eerste beoordeling, op 7 oktober 2022. Maar kort hierna is het re-integratietraject beëindigd op initiatief van de indienster van de klacht. Er heeft dus geen werkhervatting plaatsgevonden. De indienster van de klacht heeft later wel informatie gevraagd over hoe EMINO haar zou kunnen bijstaan in een re-integratietraject, maar dit was louter een vraag om informatie. Bovendien was deze vraag gericht aan een werknemer van de stad die zelf afwezig was wegens ziekte. Verder heeft de indienster van de klacht tijdens de ontslagprocedure een brief opgesteld waarin zij uitdrukkelijk aangeeft geen EMINO-ondersteuning nodig te hebben. De situatie kan dan ook niet worden gezien als een weigering om EMINO-ondersteuning te bieden bij de werkhervatting.  

Om dezelfde redenen kan er ook geen sprake zijn van een weigering om een re-integratietraject op te starten. Ook die vraag heeft de indienster van de klacht nooit concreet gesteld. De stad Antwerpen heeft zelf het initiatief tot re-integratie genomen in oktober 2022, waarbij het traject kort erna werd beëindigd op initiatief van de indienster van de klacht. Tijdens de ontslagprocedure heeft zij verwezen naar het re-integratietraject maar dit kan niet als een vraag naar redelijke aanpassingen worden gezien. 

Over de beweerde weigering van redelijke aanpassingen aan de functie of de arbeidsomstandigheden van de indienster van de klacht, stelt de stad Antwerpen dat zij ook hierover geen vraag naar redelijke aanpassingen heeft ontvangen. Pas tijdens de ontslagprocedure deelde de indienster van de klacht voor het eerst de aanpassingen mee die voor haar nodig waren, waaronder 100% thuiswerk en een hoge mate van standaardisatie van haar functie. 

De stad heeft bovendien tijdens de ontslagprocedure onderzocht, op vraag van de indienster van de klacht, of 100% thuiswerk in haar functie mogelijk was. De stad stelde echter vast dat haar taken niet volledig van thuis uit konden worden uitgevoerd, aangezien zij bouwtekeningen moest opmaken die fysiek op zeer grote plannen moeten worden afgedrukt met gespecialiseerde apparatuur. Bovendien konden haar taken niet volledig gestandaardiseerd worden, aangezien zij een functie heeft op niveau B (professionele bachelor) waarin zij vaak zelfstandige beslissingen moet nemen. Dit impliceert dat zij taken heeft die niet standaardiseerbaar zijn. De stad kwam tot het besluit dat de indienster van de klacht minstens twee dagen per week aanwezig zou moeten zijn in het betrokken kantoorgebouw, om in overleg te gaan met haar leidinggevende en het team over de uitvoering van haar taken.  

De gevraagde redelijke aanpassingen zouden ook een onevenredige belasting hebben betekend voor de stad. Volledig thuiswerk zou er met name toe leiden dat collega’s en leidinggevenden alle taken die fysieke aanwezigheid vereisen zouden moeten overnemen van de indienster van de klacht. Dit zou een disproportionele belasting voor het team meebrengen. 

De stad Antwerpen stelt verder dat het een redelijk alternatief voor 100% thuiswerk heeft voorgesteld, namelijk een combinatie van thuiswerk en een minimale aanwezigheid van twee dagen per week. De indienster van de klacht heeft dit voorstel echter zonder medische onderbouwing categorisch geweigerd. Zo heeft zij elke verdere dialoog over mogelijke aanpassingen onmogelijk gemaakt. 

De stad Antwerpen stelt daarnaast dat de COVID-periode niet als vergelijkingspunt kan worden genomen, omdat de stad in deze periode slechts een minimale en onvolledige dienstverlening bood. Deze minimale dienstverlening was hoofdzakelijk gericht op de acute maatschappelijke noden van het moment. Daarnaast blijkt uit de eigen analyse van de indienster van de klacht dat een aantal van haar taken niet meer volledig kunnen worden uitgevoerd als ze geheel niet meer naar de werkvloer komt. 

Over het beweerde discriminerende ontslag, stelt de stad Antwerpen dat het ontslag berustte op objectieve overwegingen. Het was ingegeven door een afwezigheid van meer dan 21 maanden en een gebrek aan vooruitzicht dat de indienster van de klacht op korte termijn het werk zou hervatten. Daarbij hield de stad ook rekening met haar verplichting om haar beschikbare middelen efficiënt te gebruiken voor haar maatschappelijke opdrachten aan de burger. Uit het ontslagbesluit blijkt ook dat de stad een ernstig onderzoek heeft gevoerd naar de gevraagde aanpassingen in verband met 100% telewerk en standaardisatie van de functie. De stad Antwerpen verduidelijkt daarnaast dat het ontslag niet was ingegeven door medische ongeschiktheid, zoals de indienster van de klacht lijkt te veronderstellen, maar door de eerder aangegeven objectieve redenen. 

De stad erkent daarnaast dat zij tijdens de ontslagprocedure ook een vraag tot heroriëntering heeft ontvangen van de indienster van de klacht. Zij heeft echter niet aangetoond dat ze plots niet meer geschikt zou zijn voor haar huidige functie, die zij jarenlang op de werkvloer heeft uitgeoefend. Bijgevolg moest de stad niet onderzoeken of zij voor een andere functie in aanmerking zou komen. Deze onderzoeksplicht geldt immers alleen als een werknemer ongeschikt is geworden om de essentiële taken van de eigen functie uit te oefenen en er bovendien een beschikbare functie bestaat waarvoor de werknemer de vereiste bekwaamheden bezit. Dat was hier niet het geval. Integendeel, de indienster van de klacht erkent zelf dat zij geschikt bleef voor de overeengekomen functie. 

Over de niet-uitbetaling van loopbaansparen en plusuren, stelt de stad Antwerpen dat zij de rechtspositieregeling op dezelfde wijze heeft toegepast op de indienster van de klacht als op alle andere personeelsleden in haar situatie. Uit de rechtspositieregeling blijkt immers dat de betrokken bedragen niet worden uitbetaald bij een ontslag met betaling van een opzegvergoeding. Er is geen oorzakelijk verband tussen het niet-uitbetalen van de loopbaanspaardagen en plusuren en de handicap of gezondheidstoestand van de indienster van de klacht. Er kan ook niet worden vastgesteld dat de rechtspositieregeling werknemers met een handicap bijzonder kan benadelen in vergelijking met andere werknemers. De stad ontkent dat zij de rechtspositieregeling niet eenduidig en correct zou naleven, zoals de indienster van de klacht beweert. De stad wijst erop dat zij geen enkel bewijs of begin van bewijs aanlevert voor haar stelling.  

Tot slot verzoekt de stad Antwerpen om het oordeel van de Geschillenkamer te anonimiseren. Uit de globale proceshouding van de indienster van de klacht blijkt immers een volhardende neiging om procedures op te starten tegen de stad, die bedoeld zijn om de stad te benadelen en haar publiekelijk in diskrediet te brengen. In deze context zou de publicatie van haar niet-geanonimiseerde naam een onevenredige en ongerechtvaardigde aantasting van de belangen van de stad meebrengen.