Nieuw advies over de mensenrechtelijke verplichtingen van de Vlaamse overheid bij hitte

Iedereen heeft recht op leven en op bescherming van de gezondheid. Wanneer hitte een ernstig en voorzienbaar risico vormt voor het leven en de gezondheid van personen, houdt dat recht een actieve verplichting in voor de overheid: zij moet tijdig redelijke en passende maatregelen nemen om dat risico te voorkomen of te beperken. Dat is een mensenrechtelijke verplichting die onder meer voortvloeit uit het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en de Grondwet.

De zomer van 2026, de warmste sinds het begin van de metingen in 1883, toonde hoe ingrijpend die risico's kunnen zijn. België kende drie officiële hittegolven met een oversterfte die aanzienlijk hoger lag dan in andere Europese landen: 2.935 overlijdens meer dan verwacht, waarvan 1.305 in Vlaanderen. Ouderen, jonge kinderen, personen met een handicap en andere kwetsbare groepen lopen bij hitte een verhoogd risico, onder meer in woonzorgcentra en ziekenhuizen die onvoldoende tegen hitte beschermd waren.

Vlaanderen beschikt over belangrijke bevoegdheden om maatregelen rond hitte te nemen, onder meer op het vlak van welzijn, gezondheid, wonen, ruimtelijke ordening en klimaatadaptatie. Het Vlaams Mensenrechteninstituut erkent dat Vlaanderen al belangrijke stappen zette, maar stelt vast dat een voldoende geïntegreerde en transversale aanpak vandaag ontbreekt. Het instituut beveelt drie prioritaire maatregelen aan: bindende bescherming tegen schadelijke binnentemperaturen in voorzieningen voor kwetsbare personen, laagdrempelige lokale toegang tot koelte en gratis drinkwater, en gerichte opvolging van personen met een verhoogd risico. Het komt er op aan om de mensenrechtelijke verplichtingen vóór de volgende zomer te vertalen in concrete maatregelen.