Advies over discriminatie op de woonmarkt: informatieopvraging en één-derderegel

Het Vlaams Mensenrechteninstituut publiceert een advies over discriminatie op de private huurmarkt. Daarin wordt gefocust op de eerste fase van het verhuurproces, waar praktijken zoals voortijdige en excessieve informatieopvraging en de toepassing van de één-derderegel de toegang tot wonen kunnen bemoeilijken.

Het recht op wonen is een fundamenteel mensenrecht. Toch ondervinden verschillende personen in de praktijk drempels bij de toegang tot een huurwoning. Discriminatie kan zich voordoen in verschillende stadia van het verhuurproces en wordt onder meer versterkt door de krapte op de woningmarkt en de hoge concurrentie tussen kandidaat-huurders.

Uit klachten en meldingen bij het Vlaams Mensenrechteninstituut blijkt dat verhuurders en makelaars steeds vaker al vóór een bezichtiging uitgebreide persoonlijke en financiële gegevens opvragen. Deze praktijk gaat regelmatig verder dan wat wettelijk is toegestaan en verhoogt het risico op discriminatie en schendingen van de privacy. Daarnaast stellen we vast dat de zogenaamde één-derderegel, waarbij van kandidaat-huurders wordt verwacht dat hun inkomen minstens drie keer de huurprijs bedraagt, vak als een absoluut selectiecriterium wordt toegepast. Zonder individuele beoordeling kan dit leiden tot de uitsluiting van kwetsbare groepen.

Tegelijk erkent het Vlaams Mensenrechteninstituut de legitieme rechten en belangen van verhuurders, waaronder het recht op eigendom en de behoefte om de solvabiliteit van kandidaat-huurders op een zorgvuldige en betrouwbare manier te beoordelen. Hoewel het nagaan van de solvabiliteit een legitiem doel is, benadrukken we dat de selectie van kandidaat-huurders steeds objectief en individueel moet gebeuren. 

Het Vlaams Mensenrechteninstituut formuleert drie aanbevelingen gericht aan de Vlaamse overheid:

1. Regelgeving met betrekking tot de informatieopvraging

Zorg voor duidelijke en bindende richtlijnen over welke informatie mag worden opgevraagd, op welk moment in het verhuurproces op welke manier deze gegevens mogen worden verwerkt en bewaard.

2. Objectieve en individuele beoordeling van solvabiliteit

Leg vast dat de selectie van huurders voldoende objectief en individueel moet gebeuren, zonder automatische uitsluiting op basis van de bron van het inkomen of van bepaalde inkomensgroepen.

3. Sensibilisering en bewustwording

Versterk het bewustzijn bij verhuurders en makelaars over discriminatie op de private huurmarkt en het juridisch kader, met bijzondere aandacht voor het onderscheid tussen toegelaten selectie en verboden discriminatie, alsook voor de manier waarop de bezorgdheden van verhuurders kunnen worden beoordeeld binnen de grenzen van het non-discriminatierecht en het recht op wonen.

Voer gerichte sensibiliseringscampagnes om vooroordelen en stereotypen over personen met een lager inkomen, vervangingsinkomen of uitkering te doorbreken.