Advies over het voorontwerp van decreet tot invoering van een integriteitsvoorwaarde bij subsidies

Dit advies betreft het voorontwerp van decreet tot wijziging van de Vlaamse Codex Overheidsfinanciën, het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving en het DIOB-decreet, dat enerzijds een integriteitsvoorwaarde invoert voor subsidies en anderzijds de bestrijding van subsidiefraude versterkt. Het voorontwerp beoogt te voorkomen dat Vlaamse subsidies terechtkomen bij personen of organisaties die betrokken zijn bij gewelddadige radicalisering, gewelddadig extremisme of terrorisme, onder meer door een hit/no-hitbevraging bij het OCAD en de federale politie en de mogelijkheid om een integriteitsonderzoek op te starten. Het Vlaams Mensenrechteninstituut erkent de legitieme doelstelling om de democratische rechtsstaat, de openbare veiligheid en de fundamentele rechten van derden te beschermen. Tegelijk wijst het erop dat de voorgestelde regeling kan ingrijpen in onder meer de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van vereniging en vergadering en het gelijkheidsbeginsel, zodat bijzondere aandacht vereist is voor de vereisten van wettigheid, noodzakelijkheid en proportionaliteit.

Het Vlaams Mensenrechteninstituut merkt op dat verschillende centrale begrippen en toepassingsvoorwaarden aanleiding kunnen geven tot vragen inzake rechtszekerheid en de verenigbaarheid van de regeling met het legaliteitsbeginsel. Het beveelt daarom onder meer aan om de relevante begrippen nader af te bakenen. Daarnaast adviseert het de noodzaak van de voorgestelde maatregelen beter te motiveren en de procedurele waarborgen te versterken. In dat verband formuleert het aanbevelingen onder meer met betrekking tot de hit/no-hitbevraging, de procedure en besluitvorming rond het integriteitsonderzoek, de controle op de subsidies, de hoorplicht, en de mogelijkheid om reeds uitbetaalde subsidies terug te vorderen. Het instituut vraagt bijzondere aandacht voor mogelijke afschrikwekkende effecten op de rechtmatige uitoefening van fundamentele vrijheden.