Mensenrechtelijk kader: neutraliteit bij Vlaamse (lokale) besturen

Het grondwettelijk neutraliteitsbeginsel verplicht Vlaamse (lokale) besturen om neutraal op te treden, maar schrijft niet voor hoe zij die neutraliteit precies moeten vormgeven. Besturen zijn evenmin verplicht om een specifiek beleid te voeren over het dragen van religieuze en levensbeschouwelijke kentekens door overheidspersoneel. Als zij daar wel voor kiezen, kunnen zij in principe verschillende vormen van neutraliteit hanteren, zoals inclusieve, gemengde of exclusieve neutraliteit. De beleidsvrijheid van de overheid in deze context is echter niet onbeperkt. Dit mensenrechtelijk kader beoogt openbare besturen te informeren over de mensenrechtelijke grenzen die moeten worden gerespecteerd bij het toepassen van een neutraliteitsbeleid met betrekking tot het dragen van religieuze en levensbeschouwelijke kentekens. 

Een beleid van exclusieve of gemengde neutraliteit kan de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst beperken en aanleiding geven tot een onderscheid op grond van onder meer geloof of overtuiging. Daarom gelden er belangrijke mensenrechtelijke voorwaarden. Een beperking van de godsdienstvrijheid moet een voldoende toegankelijke en voorzienbare juridische basis hebben, een legitiem doel nastreven en passend, noodzakelijk en evenredig zijn. Ook moet rekening worden gehouden met het verbod op discriminatie. Een algemeen geformuleerd neutraliteitsbeleid kan bepaalde groepen immers benadelen en zo tot indirecte discriminatie leiden. Een dergelijk onderscheid is alleen gerechtvaardigd wanneer het een legitiem doel nastreeft en passend, noodzakelijk en evenredig is.