Onderzoek naar opvattingen over gendergelijkheid en genderdiscriminatie in Vlaanderen
De afgelopen decennia zijn genderverhoudingen in Vlaanderen sterk veranderd. Toch blijven er belangrijke maatschappelijke uitdagingen bestaan. Dit blijkt onder meer uit aanhoudende gevallen van gendergerelateerd geweld en discriminatie.
Het Vlaams Mensenrechteninstituut voerde daarom onderzoek naar gendergelijkheid en genderdiscriminatie bij Vlamingen. De inzichten helpen om na te gaan hoe Vlaanderen evolueert richting een gendergelijke samenleving. Het onderzoek is gebaseerd op data uit de European Social Survey en werd uitgevoerd in samenwerking met onderzoekers van de ReSPOND-onderzoeksgroep van de KU Leuven.
Uit de resultaten blijkt dat een grote meerderheid van de Vlamingen gendergelijkheid belangrijk vindt. Toch blijven gendergerelateerde discriminatie en stereotiepe opvattingen over vrouwen nog steeds hardnekkige maatschappelijke uitdagingen.
De belangrijkste resultaten
In welke mate hechten Vlamingen belang aan gendergelijkheid?
Uit de resultaten blijkt dat Vlamingen sterk voorstander zijn van gendergelijkheid: ruim 80 tot 90% vindt gendergelijkheid in de politiek, de economie en het gezinsleven (in zekere mate) belangrijk. Slechts een kleine minderheid, tussen 2% en 5%, spreekt zich uitdrukkelijk uit tegen een gendergelijke samenleving. Vrouwen staan gemiddeld positiever tegenover gendergelijkheid dan mannen.
Op het vlak van gendergelijkheid op de arbeidsmarkt en in het gezinsleven behoort Vlaanderen tot de beter presterende regio’s van Europa. Bovendien blijken Vlamingen gemiddeld positiever te staan tegenover gendergelijkheid dan de doorsnee Europeaan. Met een gemiddelde score van 4,94 op 6 op de vier bovenstaande dimensies van gendergelijkheid scoren Vlamingen hoger dan het Europese gemiddelde. Het draagvlak voor gendergelijkheid is wel nog hoger in de Scandinavische landen, Zuid-Europa en Franstalig België.
Een aantal beleidsmaatregelen kunnen helpen om een gendergelijke samenleving te bereiken. Vlamingen zijn overwegend positief over zulke initiatieven. Zo’n twee derde is voorstander van een gelijke verdeling van ouderschapsverlof en boetes tegen loondiscriminatie; ongeveer de helft is voorstander van quota in de politiek. Quota zijn wel duidelijk minder populair bij mannen dan bij vrouwen.
Hoe vaak komt genderdiscriminatie voor?
Uit het onderzoek blijkt dat 15,8% van de Vlamingen ooit genderdiscriminatie heeft ervaren bij een medische behandeling, bij de selectie, promotie of verloning van een baan of tijdens een contact met de politie. Vrouwen rapporteren dergelijke ervaringen vaker dan mannen. Genderdiscriminatie treedt bij vrouwen vooral op in de arbeidsmarkt: 6% ervaarde er één keer discriminatie en 9% meer dan één keer. Bij mannen gaat het om respectievelijk 4% en 2%.
In vergelijking met andere Europeanen rapporteren Vlamingen minder vaak genderdiscriminatie bij medische behandelingen (5%) en op de arbeidsmarkt (10%). Voor ervaren discriminatie bij politie-interventies wordt wel iets vaker dan gemiddeld genderdiscriminatie gerapporteerd (7% versus 8%). Uit de resultaten blijkt verder dat genderdiscriminatie het vaakst wordt gerapporteerd in de Scandinavische landen. Opvallend genoeg zijn dit ook de landen waar het draagvlak voor gendergelijkheid het grootst is.
Hoe kan het Vlaams Mensenrechteninstituut helpen bij klachten rond genderdiscriminatie?
Wie meent gediscrimineerd te zijn omwille van diens gender of geslacht, binnen een situatie die onder Vlaamse bevoegdheden valt, kan bij het Vlaams Mensenrechteninstituut een klacht indienen. Het instituut kan eerstelijnsbijstand verlenen, bemiddeling opstarten en – wanneer dit geen uitkomst biedt – een oordeel laten uitspreken door een Geschillenkamer met experts uit het discriminatierecht.
Hoe verspreid zijn genderstereotypen in Vlaanderen?
Stereotypen over vrouwen kunnen bijdragen aan discriminatie. In Vlaanderen komen zulke negatieve stereotypen nog regelmatig voor. Zo meent ongeveer 20% van de Vlamingen (mannen en vrouwen tezamen) dat vrouwen vaak tot altijd mannen manipuleren om hun macht te vergroten, terwijl ongeveer 15% vindt dat vrouwen vaak tot altijd overdrijven over seksuele intimidatie op het werk. Daarnaast is 41% van de Vlamingen van mening dat vrouwen zich snel beledigd voelen.
Opvallend is dat vrouwen en mannen dergelijke stereotypen over vrouwen in vergelijkbare mate onderschrijven. Dat verschil is kleiner dan in veel andere Europese landen, waar mannen doorgaans vaker instemmen met dergelijke uitspraken dan vrouwen.