Reactie op de Beleidsnota Gelijke Kansen 2024-2029 van de Vlaamse Regering

In het najaar van 2024 werden de beleidsnota’s voor 2024-2029 bij het Vlaams Parlement besproken en goedgekeurd. Zo ook de Beleidsnota Gelijke Kansen 2024-2029. Mensenrechten, inclusief het recht om niet gediscrimineerd te worden, raken aan alle Vlaamse beleidsdomeinen, maar het domein Gelijke Kansen heeft een bijzondere impact of relevantie. Het Vlaams Mensenrechteninstituut wil daarom – zonder vooruit te lopen op mogelijke toekomstige adviezen en zonder exhaustief te zijn – vanuit mensenrechtelijk perspectief een aantal bedenkingen formuleren bij die beleidsnota, met het oog op de verdere omzetting ervan in beleid de volgende jaren.

Vooreerst is het instituut verheugd over het feit dat de beleidsnota vertrekt vanuit een breed mensenrechtenperspectief en dat de mensenrechten bevestigd worden als uitgangspunt van het Vlaamse Gelijke Kansenbeleid. Het instituut is ook van mening dat het een goede zaak is dat het Vlaamse Gelijke Kansenbeleid horizontaal benaderd en door de minister gecoördineerd wordt, over alle beleidsdomeinen heen. Het instituut waardeert ook de aandacht in de beleidsnota voor enkele belangrijke specifieke thema’s, zoals handicap, ouderen, e-inclusie en gender/LGBTI+/gerelateerd geweld.

Het instituut verwelkomt de in de beleidsnota uitgedrukte ambitie om het beleid op wetenschappelijk onderbouwde wijze, op basis van feiten te ontwikkelen (“evidence based policy”). Daarbij aansluitend merkt het instituut op dat ook uit de eigen cijfers blijkt dat er op vlak van discriminatie nog vele problemen niet gemeld worden en wil het mee zoeken naar oplossingen daarvoor. Klachten kunnen ook toegeleid worden naar het instituut via lokale besturen. Uit de eerste proefprojecten en samenwerkingen met de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) en lokale besturen en meldpunten blijkt ook een grote nood aan bekendmaking en bewustwording.

Ook op vlak van het verzamelen van gegevens wil het instituut enkele problemen signaleren en vanuit de eigen dienstverlening mogelijke oplossingen aanreiken. De omzetting van de Europese Richtlijnen rond Organen van Gelijke Behandeling vereist wellicht een aantal wijzingen aan het oprichtingsdecreet van het instituut die hierbij relevant kunnen zijn, of zelfs de werking van het instituut kunnen versterken. Tot slot vermelden we de noodzakelijke ratificatie van het Facultatief Protocol bij het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing (OPCAT) van 2002 en de rol die het instituut op dat vlak voor zich weggelegd ziet.