Klacht over toegankelijkheid van metrostations blijft te beperkt en algemeen om onderzocht te kunnen worden

Volgens de indiener van de klacht werken de liften en roltrappen in de stations ‘Diamant’, ‘Astrid’, ‘Meir’ en ‘Groenplaats’ van De Lijn in Antwerpen regelmatig niet. Hij heeft hartproblemen en is aangewezen op deze infrastructuur om het openbaar vervoer te nemen. In het station ‘Opera’ is volgens hem de signalisatie onduidelijk waardoor mensen die daar niet regelmatig komen, op een doodlopend stuk uitkomen wanneer zij de lift zoeken. 

Hij heeft geen klacht ingediend bij De Lijn omdat het gaat om een algemeen probleem.  

De Lijn begrijpt de klacht als een aangevoerde indirecte discriminatie op grond van handicap en een beweerde weigering van een verzoek tot redelijke aanpassingen van een persoon met een handicap. 

De Lijn geeft ten eerste aan dat zij grotendeels zelf de roltrappen, liften en signalisatie van de betrokken stations beheert, met uitzondering van de liften: 

• in het station ‘Astrid’;
• met liftnummers 1, 2 en 3 in het station ‘Opera’. 

Het onderhoud en de opvolging van de liften in deze stations zitten bij een partner voor publiek private samenwerking en bij de stad Antwerpen. Als De Lijn in deze stations aanpassingen aan de signalisatie wenst uit te voeren, moet zij dat aanvragen bij deze partijen.  

Volgens De Lijn is de klacht kennelijk ongegrond omdat: 

• de indiener van de klacht geen aanvraag tot redelijke aanpassingen heeft gedaan volgens de procedure uiteengezet in artikel 26bis van het Gelijkekansendecreet;
• de indiener van de klacht niet aantoont dat hij drager is van een beschermd kenmerk, zoals een handicap (hartprobleem), en;
• er in geen enkel metrostation sprake is van een volledig gebrek aan werkende roltrappen en liften.  

De Lijn meent ook dat de klacht onontvankelijk is omdat de indiener volgens De Lijn de bemiddelingsprocedure niet op een ernstige manier heeft doorlopen en geen klacht heeft ingediend bij De Lijn.  

Er is volgens De Lijn geen sprake van een weigering van redelijke aanpassingen. De indiener geeft immers zelf aan dat hij geen klacht heeft ingediend bij De Lijn. Hij heeft ook de procedure voor verzoeken om redelijke aanpassingen niet heeft gevolgd. De Lijn kon dus ook geen gevraagde aanpassing geweigerd hebben. De Lijn stelt daarnaast dat de indiener niet heeft aangetoond dat hij hartproblemen heeft die onder ‘handicap’ of ‘gezondheidstoestand’ in de zin van het Gelijkekansendecreet vallen. 

De Lijn stelt dat de indiener geen concrete situaties meegeeft die aantonen dat er regelmatig sprake is van een gebrekkige werking van de liften en roltrappen in de metrostations ‘Diamant’, ‘Astrid’, ‘Meir’ en ‘Groenplaats’. Ze betwist niet dat er soms sprake is van een stilstand van de roltrappen en liften, maar wijst erop dat het te verwachten is dat de infrastructuur door het constante gebruik ervan in een grote stad soms herstellingen behoeft. Over de signalisatie in station ‘Opera’ merkt De Lijn op dat de signalisatie voor de indiener van de klacht geen probleem vormt omdat hij wel een regelmatige reiziger is in dat station.  

De Lijn benadrukt dat zij grote inspanningen levert voor de toegankelijkheid van haar dienstverlening voor personen met een handicap, onder meer met een doorgedreven klachtbehandeling, diverse opleidingen voor haar chauffeurs, haar deelname aan evaluerend onderzoek over toegankelijkheid, de geïndividualiseerde werkwijze van aanpassingen en de mogelijkheden inzake vervoer op maat. Volgens De Lijn zijn eventuele gevraagde aanpassingen ook een onevenredige belasting als zij onmiddellijk zouden moeten worden doorgevoerd. Afhankelijk van wat voor herstelling of ingreep nodig is, kan er tijd nodig zijn om die te realiseren. Sommige aanpassingen kaderen binnen de renovatiewerken die De Lijn doorvoert aan de stations in Antwerpen. Dergelijke werken moeten organisatorisch en budgettair mogelijk zijn. Ze kunnen ook niet allen tegelijk worden doorgevoerd omdat dit ervoor zou zorgen dat geen enkel station toegankelijk zou zijn. De Lijn organiseert de werven zo dat er steeds een toegankelijk aanbod van liften en roltrappen beschikbaar is, met uitzondering van ongevallen die tot onverwachte storingen zouden leiden.  

Concreet realiseert zij de toegankelijkheid in deze stations als volgt: 

• ‘Groenplaats’: twee roltrappen zijn hier buiten dienst, waarvan één permanent uit dienst werd gesteld. De tweede roltrap vereist een zeer grote interventie, die geen garanties op succes biedt. Omdat dit station vanaf 4 mei 2026 wordt gesloten en een volledige renovatie van het station is voorzien, met nieuwe liften, heeft De Lijn ervoor gekozen deze roltrap niet te herstellen.
• ‘Meir’: het station telt (sinds eind 2024) 15 nieuwe roltrappen en 3 liften. Door misbruik van de liften in het station, zijn soms interventies nodig. Daarvoor wordt steeds nauw samengewerkt met de betrokken leverancier voor een goede opvolging en een zo spoedig mogelijke oplossing.
• ‘Diamant’: dit is het station ondergronds aan het Antwerpse Centraal Station. Het telt 12 roltrappen waarvan er 4 al vernieuwd en in gebruik zijn en waarvan de overige op dit moment worden vernieuwd (tegen eind 2026). De toegankelijkheid van het station wordt op dit moment verzekerd door 2 liften die in gebruik zijn. Nadat de werven van de roltrappen opgeleverd zijn, wenst De Lijn de liften te vervangen. Er werden onder meer 3 infopunten geïnstalleerd om de reisbeleving te verbeteren en de wanden in de inkomhal kregen nieuwe panelen om de weg naar de perrons te duiden.
• ‘Astrid’: het station telt 10 roltrappen en 6 liften. In 2025 waren er over de tien roltrappen verspreid 10 dagen van stilstand. Voor 2026 zijn nog geen stilstanden voor de roltrappen genoteerd. Voor de liften zijn wel langere stilstanden opgetekend. Het onderhoud en de opvolging van de liften ligt echter bij PPS-partner LIVAN 1. Hoewel De Lijn daarvoor niet de verantwoordelijkheid draagt, doet ze het nodige om met LIVAN 1 zo snel mogelijk een oplossing te vinden daarvoor.   
• ‘Opera’: het station beschikt over 19 roltrappen en 3 liften die allemaal werken.  

Er zijn dus aanzienlijke aanpassingen en inspanningen geleverd zowel door de vernieuwing van verschillende roltrappen als op vlak van de signalisatie. 

Ten slotte stelt De Lijn dat er ook steeds gelijkwaardige alternatieven zijn om zich te verplaatsen met het openbaar vervoer in deze stations: gebreken van liften en roltrappen in bepaalde stations worden opgevangen door de werkende roltrappen en liften in nabije stations. 

• De gebrekkige roltrappen en het gebrek aan liften in station ‘Groenplaats’ worden opgevangen door het station ‘Meir’, op 400 meter afstand.
• De gebrekkige roltrappen in het station ‘Diamant’ worden opgevangen door de stations ‘Astrid’ (op 210 meter afstand) of ‘Opera’ (op 500 meter afstand).
• De gebrekkige liften in het station ‘Astrid’ worden opgevangen door het station ‘Diamant’ (op 210 meter afstand) of ‘Opera’ (op 500 meter afstand).  

De stad Antwerpen wijst er ten eerste op dat zij enkel eigenaar is van twee liften in het complex ‘Opera’ ter hoogte van de lichtput van het complex en van het toegangsgebouw tot dit complex. De signalisatie daarin is volledig de verantwoordelijkheid van De Lijn. De vermelde stations zijn volledig in het beheer van De Lijn en vallen dus buiten de bevoegdheid en verantwoordelijkheid van de stad. 

Volgens de stad is er geen sprake van discriminatie. Los van enige discriminatie is er natuurlijk altijd ruimte voor verbetering en optimalisatie. De stad legt verschillende stukken voor waaruit blijkt dat de liften in beheer van de stad degelijk worden onderhouden en een gunstig keuringsverslag hebben. 

1. Artikel 13, §5 VMRI-decreet.
2. Artikel 13, §4 VMRI-decreet.
3. Parl. St. Vlaams Parlement, 2021-2022, nr. 1357/1, 32.
4. Artikel 2 Procedurebesluit Geschillenkamer.
5. Artikels 16-18 Procedurebesluit Geschillenkamer.
6. Zie artikel 16, §1 & §3 VMRI-Decreet.