Uitsluiting persoon met ASS uit studentenclub wegens grensoverschrijdend gedrag maakt geen discriminatie uit

De Geschillenkamer moet in deze zaak beoordelen of de klacht ontvankelijk is (1); en of er sprake is van discriminatie op grond van handicap (2). 

1. Ontvankelijkheid van de klacht

De verweerder stelt dat de klacht kennelijk ongegrond en tergend en roekeloos is.

1.1 Kennelijk ongegrond

Een klacht is onontvankelijk als zij kennelijk ongegrond is.[1] De parlementaire voorbereiding van het VMRI-decreet geeft hierover mee:

“Een klacht die louter een ongenoegen uit, zonder dat ook maar enigszins aannemelijk wordt gemaakt dat sprake is van discriminatie, is kennelijk ongegrond. Het gaat met andere woorden om klachten die manifest geen feitelijke of juridische grondslag hebben en waarvan de ongegrondheid zonder diepgaand onderzoek kan worden vastgesteld."[2]

Met kennelijk of manifest ongegronde klachten worden klachten bedoeld waarvan op het eerste gezicht, zonder verder onderzoek of studie, al blijkt dat de klacht niet gegrond kan worden verklaard. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer uit de bewoordingen van de klacht zelf al blijkt dat er geen sprake kan zijn van discriminatie. 

De Geschillenkamer stelt vast dat de indiener van de klacht verwijst naar feiten die op het eerste gezicht mogelijk een discriminatie zouden kunnen uitmaken.

Zijn klacht gaat meer bepaald over de uitsluiting uit een studentenclub waarin hij volgens hem gediscrimineerd werd op grond van het beschermd kenmerk handicap. De klacht gaat dus verder dan het uiten van een louter ongenoegen. 

De argumenten van de verweerder over de kennelijke ongegrondheid van de klacht gaan over de vraag naar een begin van bewijs van discriminatie en de vraag of de indiener van de klacht de verschillende bestanddelen van de aangevoerde discriminatie aannemelijk gemaakt heeft.  Deze elementen vergen net een onderzoek en beoordeling ten gronde, waarbij de Geschillenkamer zowel de uiteenzettingen van de partijen als de stukken die zij bijbrengen moet onderzoeken. De klacht is dus niet onontvankelijk omdat zij kennelijk ongegrond zou zijn.

1.2 Tergend en roekeloos

Een klacht is niet ontvankelijk wanneer zij “kennelijk roekeloos of tergend is”.[3]

Volgens de verweerder is de ingediende klacht tergend en roekeloos omdat er door de indiener van de klacht geen begin van bewijs zou aangebracht worden. Of de aangehaalde feiten afdoende bewezen zijn, is echter iets dat tijdens de beoordeling ten gronde onderzocht moet worden. De indiener van de klacht brengt voldoende elementen aan om tot een onderzoek ten gronde over te gaan.

De klacht is niet kennelijk roekeloos of tergend. 

2. Indirecte discriminatie op grond van handicap

2.1 Algemene beginselen

Een indirecte discriminatie op grond van handicap vindt plaats wanneer: 

• een op het eerste gezicht neutrale praktijk;
• personen met een handicap in vergelijking met andere personen kan benadelen;
• tenzij die praktijk objectief wordt gerechtvaardigd. Dit is het geval wanneer de praktijk een legitiem doel nastreeft en de middelen om dit doel te bereiken passend en noodzakelijk zijn.[4] Een praktijk die personen met een handicap benadeelt, is niet noodzakelijk wanneer de discriminerende impact kan worden vermeden door redelijke aanpassingen.[5] Als aan die voorwaarden is voldaan, moet ten slotte een afweging worden gemaakt tussen het nadeel voor personen met een of meer beschermde kenmerken en het belang van het nagestreefde doel (evenredigheid in de strikte zin).

De indiener van de klacht voert aan dat:

• de gedragsregels van Mythica, zoals opgenomen in hun huisreglement;
• op hem werden toegepast op een manier waardoor gedragingen die samenhangen met zijn neurodivergente profiel werden beoordeeld zonder aangepaste begeleiding of ondersteuning; en
• dat dit een disproportioneel negatieve impact heeft gehad op hem.

De Geschillenkamer onderzoekt in twee stappen of een discriminatie bewezen is. De eerste stap is vervuld als de indiener van de klacht feiten aanvoert die het bestaan van een discriminatie kunnen doen vermoeden. Als de indiener van de klacht een vermoeden van discriminatie aanvoert, moet de verweerder vervolgens (in de tweede stap) bewijzen dat er geen sprake is van een discriminatie. De verweerder kan dit doen door het vermoeden van discriminatie te weerleggen of door de benadelende praktijk te rechtvaardigen.[6]

2.2 Toepassing

2.2.1 Benadeling en legitiem doel

De Geschillenkamer is van oordeel dat het aannemelijk is dat de indiener van de klacht omwille van zijn handicap een benadeling ondervond. Deze benadeling heeft zowel betrekking op het kunnen voorzien welke gedragingen als ongewenst worden ervaren in clubverband als op de aanpak van dergelijk gedrag door Mythica.

De aanpak van ongewenst of grensoverschrijdend gedrag door Mythica beoogt een legitiem doel, met name het bieden van een veilige omgeving aan de leden.

2.2.2 Passend en noodzakelijk karakter en evenredigheid

De Geschillenkamer meent dat de maatregel gepast was om het legitieme doel te bereiken, en moet nagaan of die ook noodzakelijk was. Daarvoor moet ze eerst nagaan of de discriminerende impact vermeden of beperkt kon worden door redelijke aanpassingen.

Een aanpassing is redelijk als ze ervoor kan zorgen dat de persoon met een handicap gelijkwaardig kan deelnemen in de samenleving. De aanpassing moet, met andere woorden, haar doel bereiken en afgestemd zijn op de behoeften van de persoon met een handicap. 

Een aanpassing die redelijk is bevonden, kan worden geweigerd als ze een onevenredige belasting zou betekenen. Het is aan de verweerder om te bewijzen dat de gevraagde aanpassingen een onevenredige belasting zouden betekenen.

Mythica stelt dat een aanzienlijk aantal van haar leden een ASS heeft, dat ze daar veel ervaring mee heeft en er rekening mee houdt. In de aanpak van deze zaak gebeurde dit met name door de indiener van de klacht in eerste instantie meerdere kansen te geven alvorens hem te schorsen en door hem na de schorsing opnieuw op te nemen met duidelijke afspraken. Bovendien ving het praesidium klachten over het gedrag van de indiener in eerste instantie op door gesprekken aan te gaan met de melders. Het praesidium gaf tijdens de tweede periode van lidmaatschap feedback aan de indiener van de klacht over diens gedrag en was zeer beschikbaar voor het beantwoorden van vragen en het bieden van ondersteuning. Voor de TTRPG-avond werd ook heel wat moeite gedaan om te proberen de indiener van de klacht toch mee te laten spelen.

Het is niet uitgesloten dat nog meer begeleiding en ondersteuning bepaalde gedragingen die als ongewenst werden ervaren, had kunnen voorkomen. Het is ook aannemelijk dat de reactie van Mythica op de escalatie na de TTRPG-avond had kunnen verlopen op een manier die gemakkelijker te verwerken was voor de indiener van de klacht. Dit had het geval kunnen zijn indien er helderder gecommuniceerd was over het opzet en het verloop van het gesprek op 19 december 2024 en indien dit gesprek de indiener van de klacht meer gelegenheid tot verweer had geboden. Dit had ook het geval kunnen zijn indien Mythica niet had besloten tot uitsluiting, maar een nieuw afsprakenkader had vastgelegd dat de indiener nog een nieuwe kans gaf.

De Geschillenkamer is echter van oordeel dat, ook al zouden dergelijke aanpassingen het doel van gelijkwaardige deelname door de indiener bereiken en afgestemd zijn op zijn behoeften, die aanpassingen een onevenredige belasting zouden uitmaken voor Mythica. Uit het dossier blijkt dat verschillende leden van het praesidium heel wat tijd en energie geïnvesteerd hebben in een poging om te reageren op een manier die rekening houdt met de ASS van de indiener van de klacht. Van de leiding van een studentenclub, die bestaat uit jonge vrijwilligers, kan niet redelijkerwijze een nog grotere investering of professionalisering verwacht worden. Naast de onevenredige belasting voor de leden van het praesidum, zouden de gevraagde maatregelen ook een onevenredige impact hebben op de leden van Mythica en hun gevoel van veiligheid. Er was immers gebleken dat een groot aantal leden al onaangename ervaringen had met de indiener. Een langer traject aangaan met de indiener zou het risico inhouden dat nog meer leden dergelijke ervaringen zouden hebben.

De maatregel kan dus worden beschouwd als noodzakelijk.

Om dezelfde redenen beschouwt de Geschillenkamer de behandeling van de indiener van de klacht door Mythica, in het geheel beschouwd, als evenredig.

Er is in dit dossier niettemin onduidelijkheid over het verloop van het gesprek op 19 december 2024. Volgens de indiener van de klacht had het praesidium op voorhand besloten hem uit te sluiten, zodat geen echt verweer mogelijk was. Volgens Mythica was het gesprek gepland als een evaluatie, die onder meer door de manier waarop de indiener reageerde resulteerde in een beslissing tot uitsluiting. De titel van het document dat was opgesteld naar aanleiding van het gesprek verwees al naar de uitsluiting. Op de zitting verklaarde Mythica dat de keuze van die titel ongelukkig was en dat het gesprek voor hen wel degelijk nog een andere uitkomst kon hebben.

De Geschillenkamer is van oordeel dat het betrokken gesprek niet optimaal is verlopen. Het kan wenselijk zijn om op dat punt in de toekomst voorzichtiger te werk te gaan.

Dit doet echter geen afbreuk aan de bevinding dat de reactie van Mythica algemeen beschouwd evenredig was, omwille van de aanzienlijke inspanningen die werden geleverd om rekening te houden met de ASS van de indiener van de klacht, evenals de gebleken risico’s voor het veiligheidsgevoel van de leden van de club.

Oordeel van de Geschillenkamer

Om die redenen oordeelt de Geschillenkamer dat er geen indirecte discriminatie op grond van handicap in de zin van het Gelijkekansendecreet kan worden vastgesteld.