Advies over de voorgestelde integriteitsvoorwaarde bij subsidies

De Vlaamse Regering wil een integriteitsvoorwaarde invoeren bij subsidies om te voorkomen dat ze terechtkomen bij organisaties die betrokken zijn bij terrorisme, gewelddadig extremisme of gewelddadige radicalisering. Het Vlaams Mensenrechteninstituut bracht advies uit over het voorontwerp van decreet.

We onderschrijven het belang van de doelstelling om terrorisme en andere vormen van geweld te voorkomen. Overheden hebben de verantwoordelijkheid om burgers, de democratie en de rechtsstaat te beschermen. Tegelijk moeten maatregelen die daaraan bijdragen voldoende duidelijk en voorzienbaar, noodzakelijk en proportioneel zijn. Dat is belangrijk voor de bescherming van onder meer de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van vereniging.

Duidelijke regels en voldoende waarborgen

In ons advies vragen we om duidelijker af te bakenen voor wie de voorgestelde maatregelen gelden en in welke omstandigheden ze kunnen worden toegepast. Mensen en organisaties moeten vooraf voldoende kunnen inschatten welk gedrag gevolgen kan hebben voor hun subsidies.

Ook moet duidelijk zijn wanneer een integriteitsonderzoek kan worden gestart. Het feit dat iemand of een organisatie voorkomt in een databank van OCAD of de politie mag op zichzelf niet volstaan om een subsidie te weigeren of in te trekken. 

Daarnaast vragen we om goed te motiveren waarom de voorgestelde maatregelen noodzakelijk en proportioneel zijn en om voldoende procedurele waarborgen te voorzien. Wie een subsidie dreigt te verliezen, moet voldoende weten waarom en de mogelijkheid krijgen om zich te verdedigen.

Ruimte voor kritische stemmen

Tot slot vragen we aandacht voor mogelijke onbedoelde gevolgen van de regeling. Het is belangrijk dat kritische stemmen zich vrij kunnen blijven uitspreken. Dergelijke maatregelen mogen er niet toe leiden dat mensen of organisaties bepaalde standpunten niet meer uiten uit voorzorg.

Met deze aandachtspunten vraagt het Vlaams Mensenrechteninstituut om de regeling en de uitvoering ervan mensenrechtenconform vorm te geven, met voldoende waarborgen voor de bescherming van fundamentele rechten.