Advies over de hervormingen van het zorg- en ondersteuningsbeleid voor personen met een handicap
Personen met een handicap hebben, net als iedereen, het recht om zelf te bepalen waar en hoe ze wonen en hun leven inrichten. Het VN‑verdrag inzake de rechten van personen met een handicap garandeert zowel het recht op zelfstandig wonen als het recht om deel uit te maken van de maatschappij. Dat betekent dat personen met een handicap de nodige middelen moeten krijgen om eigen keuzes te maken en controle te hebben over hun leven. Ze moeten ook toegang hebben tot algemene voorzieningen, zoals huisvesting, onderwijs en vervoer, én tot specifieke ondersteuning. Alleen zo kunnen zij volwaardig deelnemen aan de samenleving. De overheid heeft de actieve plicht om deze rechten te waarborgen.
Met de invoering van het persoonsvolgend budget gaf Vlaanderen uitvoering aan deze rechten. De aanhoudende wachtlijsten ondermijnen echter die rechten al jaren. Daarom plant de Vlaamse Regering een grondige hervorming van het zorg- en ondersteuningsbeleid voor personen met een handicap om meer mensen de nodige ondersteuning te bieden en het beleid eenvoudiger en transparanter te maken. Het Vlaams Mensenrechteninstituut waardeert deze inspanningen, ondanks de moeilijke budgettaire context, en formuleert in dit advies aanbevelingen om het mensenrechtenkader sterker te verankeren in de verdere uitvoering.
Het advies focust in de eerste plaats op het recht op zelfstandig wonen en op deelname aan de samenleving, zoals gewaarborgd in het VN‑Verdrag Handicap. Daarnaast wordt zorg en ondersteuning beschouwd als een vorm van sociale bijstand, waarbij de overheid het recht op een menswaardig leven (artikel 23 van de Grondwet) en het eigendomsrecht (artikel 16 van de Grondwet en artikel 1 van het Eerste Aanvullend Protocol bij het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens) moet respecteren. In dit advies worden de voorgestelde hervormingsprincipes hieraan getoetst.