Geen begin van bewijs van discriminatie bij kandidaatstelling voor een huurappartement en geen represailles

De indiener van de klacht stelt dat er sprake is van een vermoeden van directe discriminatie op grond van zijn afkomst omdat hij niet werd uitgenodigd voor een bezoek van het appartement, terwijl de eigenares had aangegeven dat zij aan hem wilde verhuren. Dat Structura dreigt om een klacht wegens laster en eerroof in te dienen, is volgens de indiener intimidatie. Uit de toelichting van de indiener van de klacht blijkt dat hij het dreigement ziet als een represaille voor het feit dat hij een procedure startte bij het VMRI, zodat de Geschillenkamer deze kwalificatie hanteert. 

De Geschillenkamer beoordeelt eerst of de klacht ontvankelijk is en ze deze dus kan onderzoeken (1). Ze gaat vervolgens na of er sprake is van een directe discriminatie op grond van zogenaamd ras, huidskleur, afkomst, of etnische of nationale afstamming (2). Ten slotte onderzoekt de Geschillenkamer of er sprake is van represailles (3).

1. Ontvankelijkheid van de klacht

1.1 Kennelijk ongegronde klacht

Het VMRI-decreet bepaalt dat een klacht bij het VMRI niet ontvankelijk is wanneer ze kennelijk ongegrond is.[4] 

De parlementaire voorbereiding bij het VMRI-decreet vermeldt hierover:

“Hetzelfde geldt wanneer de klacht kennelijk ongegrond is (2°) of kennelijk roekeloos of tergend is (3°). Het komt het VMRI toe om te beoordelen of een klacht onder die situaties valt, in overeenstemming met hoe deze juridische begrippen gewoonlijk worden geïnterpreteerd en toegepast. Een klacht die bijvoorbeeld louter een ongenoegen uit, zonder dat het enigszins aannemelijk maakt dat een discriminatie heeft plaatsgevonden, is kennelijk ongegrond.”[5]

Met kennelijk of manifest ongegronde klachten worden klachten bedoeld waarvan op het eerste gezicht, zonder verder onderzoek of studie, al blijkt dat de klacht niet gegrond kan worden verklaard. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer uit de bewoordingen van de klacht zelf al blijkt dat er geen sprake kan zijn van discriminatie.

Dat is niet zo voor deze klacht. De indiener geeft duidelijk aan dat Structura hem niet uitnodigde voor een bezoek aan het huurpand omwille van zijn afkomst. Ook bij eerdere panden zou Structura hem niet gelijk hebben behandeld. Of er al dan niet een vermoeden van discriminatie is, vergt een beoordeling over de grond van de zaak, waarbij de Geschillenkamer zowel de uiteenzettingen van de partijen als de stukken die zij bijbrengen moet onderzoeken. De klacht is ontvankelijk.

1.2 Kennelijk tergende of roekeloze klacht

Artikel 13, § 3, 3° VMRI-decreet stelt dat een klacht onontvankelijk is wanneer ze kennelijk roekeloos of tergend is. Structura voert aan dat de klacht tergend en roekeloos is, aangezien ernstige beschuldigingen van discriminatie worden geformuleerd zonder dat hiervoor voldoende feitelijke of objectieve elementen worden aangereikt.

De Geschillenkamer volgt dit verweer niet. Of de indiener van de klacht voldoende feiten aanbrengt om een vermoeden van discriminatie te doen ontstaan, is een vraag die alleen kan worden beantwoord tijdens het onderzoek van de grond van de zaak.[6]

2. Directe discriminatie op grond van zogenaamd ras, huidskleur, afkomst, of etnische of nationale afstamming

2.1 Algemene beginselen

Een directe discriminatie op grond van zogenaamd ras, huidskleur, afkomst, of etnische of nationale afstamming vindt plaats wanneer:  

• iemand minder gunstig wordt behandeld dan iemand anders in een vergelijkbare situatie;  
• op grond van afkomst of nationale afstamming (oorzakelijk verband).

Een direct onderscheid op grond van zogenaamd ras, huidskleur, afkomst, of etnische of nationale afstamming bij het aanbieden van diensten, bijvoorbeeld op de huurmarkt, kan niet gerechtvaardigd worden.[7]

De Geschillenkamer onderzoekt deze elementen in twee stappen. De eerste stap is vervuld als de indiener van de klacht feiten kan aanvoeren die het bestaan van een discriminatie kunnen doen vermoeden. 

Als de indiener van de klacht een vermoeden van discriminatie kan aanvoeren, moet de verweerder vervolgens kunnen bewijzen dat er geen sprake is van een discriminatie. De verweerder kan dit bewijs leveren door het vermoeden van discriminatie te weerleggen.[8]

2.2 Toepassing

De indiener van de klacht voert aan dat:

• hij aanvankelijk niet is gecontacteerd om een bezoek in te plannen voor een pand waarin hij interesse had, ondanks het feit dat de eigenares had aangegeven aan hem te willen verhuren;
• hem daarna enkel een praktisch onhaalbare afspraak werd aangeboden;
• en hij uiteindelijk niet werd weerhouden als huurder voor het pand;
• omdat zijn naam duidelijk maakte dat hij van niet-Belgische afkomst is, dus op grond van zogenaamd ras, huidskleur, afkomst, of etnische of nationale afstamming.

In deze zaak moet de indiener van de klacht aannemelijk maken dat er een oorzakelijk verband is tussen de (vermeende) weigering van Structura om aan hem te verhuren en zijn zogenaamd ras, huidskleur, afkomst, of etnische of nationale afstamming. Op de hoorzitting heeft de indiener van de klacht toegelicht dat zijn klacht niet gebaseerd is op andere kenmerken dan deze.

Het is begrijpelijk dat de indiener van de klacht gefrustreerd is omdat hij na een zoektocht van twee jaar nog steeds geen huurpand heeft gevonden in Merchtem. In de praktijk worden ook veel mensen geconfronteerd met discriminatie op de woninghuurmarkt.[9] De Geschillenkamer ziet op basis van het dossier echter geen aanwijzingen die kunnen doen vermoeden dat er in dit geval sprake zou zijn van discriminatie. 

De indiener van de klacht verwijst naar de communicatieproblemen bij Structura. Uit de stukken blijkt inderdaad dat de communicatie tussen de eigenaar, Structura en de indiener van de klacht niet optimaal verliep. Structura erkent immers dat een medewerkster aan de indiener op een bepaald ogenblik telefonisch meedeelde dat het niet mogelijk was om nog een bezoek in te plannen bij de eerste ronde omdat die volzet was. 

Structura verduidelijkt echter dat de medewerker in kwestie niet op de hoogte was van de instructies van de eigenaar om de indiener van de klacht zeker het appartement te laten bezoeken. 

Dat het gaat over een misverstand en niet om een nadelige behandeling op grond van afkomst, blijkt uit de chronologie van de feiten op basis van het dossier waarover de Geschillenkamer beschikt:

• De indiener geeft via de website van Structura aan dat hij geïnteresseerd is in het pand. Structura stuurt op 21 september 2025 een automatisch bericht waarin het de indiener bedankt voor zijn interesse. Structura licht via een stappenplan toe hoe de indiener een afspraak kan maken om het pand te bezichtigen. De e-mail zegt duidelijk dat een afspraak niet telefonisch kan worden gemaakt.
• Uit Whatsapp-berichten van de eigenaar blijkt dat de naam van de indiener aan Structura wordt doorgegeven, met het verzoek om hem zeker ‘ook mee te nemen’ voor een bezoek aan het pand.
• Op 2 oktober 2025 om 13.28 uur stuurt Structura een e-mail aan de indiener, met de eigenaar in kopie. De indiener kan die avond om 17.30 uur aansluiten bij het eerste bezoek. Als dat niet zou passen, kan hij ook een afspraak maken voor de volgende week via de knop ‘bezoek plannen’.
• De indiener antwoordt op 2 oktober 2025 dat Structura de hele week tijd had om hem te informeren over de bezoekmomenten. Hij meldt dat hij klacht zal neerleggen en geen zaken wenst te doen met een kantoor dat bewust selecteert op basis van achtergrond, geaardheid of naam.
• Structura reageert nog diezelfde dag dat men de bezoekmomenten 24 uur per dag en 7 dagen per week kan raadplegen via de website. Structura verduidelijkt dat een bezoek altijd mogelijk is geweest en dat nog steeds is via de knop ‘bezoek plannen’, zoals toegelicht in de e-mail van 21 september 2025.
• De indiener van de klacht plant geen afspraak in. Dat heeft hij ook op de hoorzitting bevestigd.   
• Op 13 november 2025 deelt Structura hem via een automatische e-mail mee dat het pand verhuurd is.

Uit deze opeenvolging van feiten blijkt dat Structura aan de indiener wel degelijk een kans heeft gegeven om het appartement te bezoeken. De indiener koos er uiteindelijk voor om geen afspraak in te plannen. 

De Geschillenkamer besluit dat er geen discriminatie op grond van afkomst kan worden vastgesteld.

3. Represailles 

3.1 Algemene beginselen

Het Gelijkekansendecreet verbiedt nadelige maatregelen of (zogenaamde represailles) tegen degene die, intern of extern, een discriminatie meldt of een discriminatieklacht indient. 

Represailles vinden plaats wanneer:  

• door of in het voordeel van iemand een melding of klacht wordt gedaan over een beweerde discriminatie zoals verboden in het Gelijkekansendecreet; 
• en degene waartegen de klacht is gericht (‘de verweerder’) nadelige maatregelen treft tegen die persoon:  
• behalve als deze nadelige maatregelen vreemd zijn aan (de inhoud van) de klacht of de melding.[10]

Het verbod op represailles betekent dus dat wie stappen onderneemt omdat die meent dat er sprake is van een discriminatie, daardoor geen nadeel mag ondervinden. Dat is zo ongeacht of de discriminatieklacht gegrond is, dus ook wanneer volgens een persoon sprake is van discriminatie maar uiteindelijk wordt vastgesteld dat dat niet het geval is. De vrees voor represailles kan immers ontmoedigend werken om een melding te doen of klacht in te dienen, en kan daarom de effectieve bescherming tegen discriminatie ernstig in gevaar brengen.[11]

De bescherming tegen represailles geldt voor interne en externe discriminatieklachten, dus zowel voor klachten bij de organisatie waar de beweerde discriminatie plaatsvond als voor een klacht bij het Vlaams Mensenrechteninstituut.[12] Om bescherming tegen represailles te genieten, moet de betrokken persoon aantonen dat er een discriminatieklacht werd ingediend.[13]

Als de verweerder represailles treft tegen de indiener van de klacht, binnen de twaalf maanden nadat de verweerder op de hoogte was of redelijkerwijs op de hoogte kon zijn van de klacht, moet die bewijzen dat de nadelige maatregel geen verband houdt met de discriminatieklacht of de inhoud ervan.[14]

3.2 Toepassing

De indiener meent dat de dreiging van Structura om klacht neer te leggen wegens laster en eerroof een represaille is in de zin van het Gelijkekansendecreet. 

Structura vindt het lasterlijk dat de indiener hem publiek beschuldigt van discriminatie via een slechte beoordeling. Het heeft een schermafdruk overgemaakt van een online recensie van de indiener waarin hij stelt dat het kantoor niet verhuurt “aan mensen met andere nationaliteit, of buitenlandse naam of geaardheid” en dat ze “enkel naar de naam” kijken, Structura geeft aan dat dit schadelijk is voor zijn goede reputatie op de huurmarkt. Structura benadrukt dat het uiteindelijk niet effectief klacht neerlegde. 

Het feit dat Structura zich in een procedurestuk in het kader van een betwisting het recht heeft voorbehouden om klacht neer te leggen wegens laster en eerroof, houdt volgens de Geschillenkamer echter geen represaille in.

Oordeel van de Geschillenkamer

Om die redenen oordeelt de Geschillenkamer:

• dat er geen directe discriminatie op grond van zogenaamd ras, huidskleur, afkomst, of etnische of nationale afstamming kan worden vastgesteld overeenkomstig het Gelijkekansendecreet;
• dat Structura geen represailles heeft genomen tegen de indiener van de klacht, zodat er op dat vlak geen sprake is van een schending van het Gelijkekansendecreet.