Sint-Jozefcollege heeft geen redelijke aanpassingen geweigerd aan leerlinge met hyperacusis en ASS

Situatie 

De indienster van de klacht ervaart hyperacusis (overgevoeligheid voor geluid) en heeft een autismespectrumstoornis (ASS). Zij is sinds het derde jaar van het secundair onderwijs leerlinge in het Sint-Jozefscollege in Sint-Pieters-Woluwe. Ze zit momenteel in het vijfde jaar en volgt de richting wetenschappen-wiskunde. Ze wordt sinds het lager onderwijs begeleid door het Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB) Pieter Breughel. 

De school heeft de indienster van de klacht vrijgesteld voor de meeste lessen, waardoor ze slechts een beperkt aantal uren per week naar school gaat. Ze combineert haar leertraject op de school met de examencommissie, waarvoor ze de afgelopen schooljaren verschillende examens heeft afgelegd.

De indienster van de klacht meent dat er sprake is van weigering van redelijke aanpassingen en van represailles. Haar klacht is gericht tegen de school en tegen het CLB.  

Sinds januari 2026 gaat ze niet meer naar school, omwille van redenen die verband houden met haar klacht.  

Beoordeling door de Geschillenkamer

Redelijke aanpassingen zijn aanpassingen waarop een persoon met een handicap recht heeft om te verzekeren dat die ten volle, daadwerkelijk en op voet van gelijkheid kan participeren in de samenleving. De Geschillenkamer erkent dat de indienster van de klacht beperkingen ervaart in haar deelname aan het onderwijs. 

De school heeft heel wat redelijke aanpassingen toegepast: de indienster van de klacht kan vooraan in de klas zitten zonder buur, zowel in de les als tijdens de examens, groepswerken worden beperkt tot een één-op-één-situatie en er is een aangepast uurrooster met vrijstellingen. Een wijziging van het godsdienstlokaal en het verlenen van een vrijstelling voor wiskunde en biologie, zijn volgens de Geschillenkamer geen redelijke aanpassingen. Het plaatsen van tennisballen onder de stoelen in de klas is wel een redelijke aanpassing, maar de school toont aan dat deze aanpassing in de hogere jaren zorgen voor een onevenredige belasting.  

De school heeft de redelijke aanpassingen onderzocht en uitgevoerd in dialoog met de indienster van de klacht. Om de communicatie en de dialoog tussen alle partijen naar de toekomst toe te verbeteren, formuleert de Geschillenkamer een aantal aanbevelingen. 

De Geschillenkamer is van oordeel dat niet kan worden vastgesteld dat de school of het CLB tegen de indienster van de klacht nadelige maatregelen heeft genomen overeenkomstig het Gelijkekansendecreet.

Oordeel

Om die redenen oordeelt de Geschillenkamer: 

• dat er geen weigering van redelijke aanpassingen kan worden vastgesteld overeenkomstig het Gelijkekansendecreet;
• dat er niet kan worden vastgesteld dat er sprake is van nadelige maatregelen overeenkomstig het Gelijkekansendecreet.

De Geschillenkamer, samengesteld uit voorzitter Koen Lemmens, bijzitter Jonas Riemslagh en bijzitter Line Hellemans, en bijgestaan door griffier Dorien Geeroms, spreekt het volgende oordeel uit:

Procedure

De Geschillenkamer heeft de klacht ontvangen op 29 januari 2026. 

De fase van het uitwisselen van standpunten en overtuigingsstukken werd afgerond op 16 maart 2026.  

De Geschillenkamer ontving volgende stukken:   

• het standpunt van de school van 2 maart 2026
• het standpunt van het CLB van 2 maart 2026
• het antwoord van de indienster van de klacht van 8 maart 2026
• het antwoord van de school van 16 maart 2026
• het antwoord van het CLB van 16 maart 2026.  

De Geschillenkamer behandelde de zaak tijdens een hoorzitting op 26 maart 2026. De indienster was aanwezig met bijstand van haar moeder. De school werd vertegenwoordigd door twee personeelsleden en advocaat S. Lust. Het CLB werd vertegenwoordigd door een personeelslid en advocaat J. Goyvaerts. 

Feiten

De indienster van de klacht ervaart hyperacusis en heeft een autismespectrumstoornis (ASS). Hyperacusis is een overgevoeligheid voor alledaagse geluiden, waardoor deze geluiden als storend, irritant en pijnlijk kunnen worden ervaren. 

De indienster van de klacht is sinds het derde jaar van het secundair onderwijs leerlinge in het Sint-Jozefscollege in Sint-Pieters-Woluwe, de eerste verweerster. Ze zit momenteel in het vijfde jaar en volgt de richting wetenschappen-wiskunde. Ze wordt sinds het lager onderwijs begeleid door het Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB) Pieter Breughel, de tweede verweerster. 

De school heeft de indienster van de klacht vrijgesteld voor de meeste lessen, waardoor ze slechts een beperkt aantal uren per week naar school gaat. Ze combineert haar leertraject op de school met de examencommissie, waarvoor ze de afgelopen schooljaren verschillende examens heeft afgelegd. Sinds januari 2026 gaat ze niet meer naar school, omwille van redenen die verband houden met haar klacht.  

Standpunten partijen

Beoordeling door de Geschillenkamer 

I. Vooraf: te weren stukken

De Geschillenkamer ontvangt een klacht pas nadat een poging tot bemiddeling is doorlopen bij de afdeling Eerstelijnsdienst en Bemiddeling van het Vlaams Mensenrechteninstituut.[1] Omwille van de vertrouwelijkheid van de bemiddeling mag de Geschillenkamer niet geïnformeerd worden over wat er zich tijdens de bemiddeling heeft afgespeeld.[2]

De Geschillenkamer weert de passages uit de standpunten van de partijen en de overtuigingsstukken die inhoudelijk over de bemiddelingspoging gaan.[3] Dit wil zeggen dat de Geschillenkamer hiermee geen rekening houdt bij haar beoordeling.  

II. Ontvankelijkheid klacht

A. De klacht is niet kennelijk ongegrond 

Een klacht bij het VMRI is niet ontvankelijk wanneer ze kennelijk ongegrond is.[4]  De memorie van toelichting bij het VMRI-decreet vermeldt hierover het volgende: 

“Een klacht die louter een ongenoegen uit, zonder dat ook maar enigszins aannemelijk wordt gemaakt dat sprake is van discriminatie, is kennelijk ongegrond. Het gaat met andere woorden om klachten die manifest geen feitelijke of juridische grondslag hebben en waarvan de ongegrondheid zonder diepgaand onderzoek kan worden vastgesteld. Het komt het VMRI toe om te beoordelen of een klacht onder die situaties valt, in overeenstemming met hoe deze juridische begrippen gewoonlijk worden geïnterpreteerd en toegepast.”[5] 

De school voert aan dat de klacht kennelijk ongegrond is omdat zij wel degelijk heeft voorzien in redelijke aanpassingen voor de indienster van de klacht en daarbij zelfs verder is gegaan dan wat in de doktersadviezen wordt aanbevolen. De school stelt ook dat de aanpassingen die zij heeft aangeboden het gewenste resultaat hebben gehad. De school verwijst daarbij naar het gegeven dat de indienster van de klacht slaagde voor alle vakken die werden geëvalueerd en steeds een A-attest behaalde. 

De Geschillenkamer stelt vast dat de klacht goed onderbouwd is met feitelijke en juridische argumenten. Bijgevolg is zij niet kennelijk ongegrond. De argumenten die de school hier aanhaalt, worden besproken bij de grond van de zaak (zie: titel III. en IV.). 

B. De klacht is ook gericht tegen het CLB

Het CLB voert aan dat zij geen verweerder hoort te zijn in deze zaak omdat zij niet de partij is die zou hebben gediscrimineerd, zoals bedoeld in artikel 13, § 2 VMRI-decreet. 

De indienster van de klacht verwijt onder meer aan het CLB dat zij nadelige maatregelen heeft genomen tegen haar. Aangezien deze klacht specifiek gericht is tegen het CLB, beschikt zij over de hoedanigheid om zich hierover te verweren. 

III. Weigering redelijke aanpassingen

A. Algemene beginselen 

Redelijke aanpassingen zijn aanpassingen waarop een persoon met een handicap recht heeft om te verzekeren dat die ten volle, daadwerkelijk en op voet van gelijkheid kan participeren in de samenleving. Die aanpassingen moeten obstakels voor een gelijkwaardige participatie voor de persoon met een handicap wegnemen. Een gevraagde aanpassing is dus een redelijke aanpassing als die er inderdaad voor kan zorgen dat de persoon met handicap op gelijkwaardige manier kan deelnemen aan bijvoorbeeld het onderwijs. 

Een gevraagde redelijke aanpassing kan alleen worden geweigerd als ze een onevenredige belasting zou betekenen voor degene die de aanpassing moet doen. 

Een discriminerende weigering van redelijke aanpassingen voor personen met een handicap vindt dus plaats wanneer:  

• personen met een handicap een beperking ervaren in hun gelijkwaardige participatie in de samenleving; 
• zij hiervoor redelijke aanpassingen vragen die obstakels voor gelijkwaardige participatie wegnemen; 
• en die redelijke aanpassingen geweigerd worden, ook al betekenen ze geen onevenredige belasting.[6] 

De indienster van de klacht moet feiten aanvoeren die een weigering van redelijke aanpassingen kunnen doen vermoeden. Het is dan aan de verweerster om te bewijzen dat de gevraagde aanpassingen onredelijk zijn of een onevenredige last zouden betekenen. 

De indienster van de klacht voert aan: 

• dat zij op school verschillende obstakels ondervindt, voornamelijk door storende geluiden, die verband houden met haar ASS en hyperacusie (beperking in gelijkwaardige participatie in de samenleving); 
• dat zij aan de school verschillende aanpassingen heeft gevraagd die voor haar een voorspelbare, veilige en rustige schoolomgeving zouden creëren (aanpassing die obstakels voor de gelijkwaardige participatie voor de persoon met een handicap wegnemen); en
• dat de school deze aanpassingen als een gunst in plaats van een recht behandelt, de aanpassingen soms wel uitvoert en soms niet, en sommige aanpassingen heeft geweigerd terwijl er alternatieven waren. 

De Geschillenkamer toetst deze elementen aan de algemene beginselen. 

B. Beperking gelijkwaardige participatie in de samenleving 

De Geschillenkamer onderzoekt eerst of de indienster van de klacht, als persoon met een handicap, een beperking ervaart in haar gelijkwaardige participatie in de samenleving.  

De indienster van de klacht ervaart hyperacusis en heeft ASS. De overgevoeligheid voor geluid maakt dat zij snel overprikkeld is op school. Zij heeft nood aan structuur en voorspelbaarheid.   

De school en het CLB erkennen dat de indienster van de klacht beperkingen ervaart in haar deelname aan het onderwijs.

C. Redelijkheid van de aanpassingen  

De Geschillenkamer onderzoekt in deze stap of de aanpassingen die de indienster van de klacht vraagt redelijk zijn. 

Om redelijk te zijn moet een aanpassing haar doel bereiken en afgestemd zijn op de individuele noden van de persoon met een handicap. De redelijkheid van een aanpassing verwijst dus naar de relevantie, geschiktheid en doeltreffendheid van de aanpassing voor de persoon met een handicap.[7] Redelijke aanpassingen in het onderwijs kunnen onder andere betrekking hebben op het curriculum, de organisatie van het onderwijs, de vorm van lesmateriaal, de infrastructuur van de onderwijsinstelling en de evaluatievormen.[8] 

De term “redelijkheid” slaat niet op de beoordeling van de kosten van de gevraagde aanpassingen of de beschikbare middelen. Dit gebeurt in een eventuele volgende stap (voor zover de gevraagde aanpassingen redelijk zijn), waarin de Geschillenkamer nagaat of er sprake is van een onevenredige belasting.[9] 

De indienster van de klacht wijst op het verslag van haar arts, waarin volgende aanpassingen worden voorgesteld:

• vooraan in de klas zitten zonder buur;
• tijdens proefwerken vooraan zonder buur, in een bekende omgeving;
• groepswerken beperken tot één-op-één-situatie;
• aangepast uurrooster in het kader van overprikkeling op school.

De Geschillenkamer oordeelt dat deze aanpassingen afgestemd zijn op de individuele noden van de indienster van de klacht. Zij kunnen ervoor zorgen dat zij kan deelnemen aan het schoolleven en dat zij haar diploma kan behalen. 

De school meent dat zij al deze aanbevelingen nakwam. De indienster van de klacht is het hier niet mee eens en verwijst naar de volgende concrete situaties, die de Geschillenkamer hierna overloopt.

• Niet altijd op bank vooraan en alleen in de les en tijdens examens en proefwerken

Uit de klasschikkingen die de school bijbrengt blijkt dat de indienster van de klacht zowel in het vierde als in het vijfde jaar een vaste plaats vooraan in de klas had. 

De indienster van de klacht gaf tijdens de zitting aan dat het voor haar een groot verschil maakt dat ze geen buur heeft. Volgens de Geschillenkamer is deze aanpassing inderdaad redelijk. Alle schikkingen van het schooljaar 2025-2026 tonen echter aan dat de indienster van de klacht een plaats kreeg zonder buur. De school toont dus aan dat de redelijke aanpassing niet werd geweigerd.

• Niet altijd voldoende rustig tijdens les, examens en proefwerken 

De indienster van de klacht licht toe dat de meeste lessen in het derde jaar doorgingen in hetzelfde lokaal. Dit maakte het mogelijk om tennisballen onder de stoelen te plaatsen, zodat het geluid kon worden opgevangen. In het vierde en het vijfde leerjaar wordt meer gewerkt met vaklokalen. Er worden geen tennisballen meer geplaatst op de stoelen. De Geschillenkamer oordeelt dat deze aanpassing redelijk is, zodat in de volgende stap wordt onderzocht of er sprake is van een onevenredige belasting (zie titel D).

• Onaangepast lokaal godsdienst 

Volgens de indienster van de klacht is het lokaal voor godsdienst niet geschikt. Er is niet genoeg ruimte om alleen te zitten, het lokaal is onvoldoende verlucht en verlicht, en het is er vochtig. Dit zou leiden tot hoofdpijn en duizeligheid. De indienster van de klacht geeft aan dat zij het vak godsdienst graag volgt.

De school erkent dat zij het verzoek om een ander lokaal te krijgen voor godsdienst heeft geweigerd. Zij wijst erop dat de indienster van de klacht niet verplicht is om het vak godsdienst te volgen. Bovendien beschikt het lokaal over een ventilatiesysteem, zodat de verluchting optimaal zou zijn. Volgens de school is de klas ook goed verlicht. Tijdens de zitting verduidelijkt de school dat je enkel door de ramen kan kijken als je rechtstaat, maar dat er voldoende zonlicht binnenvalt. De school verzocht aan de leerkracht godsdienst om steeds te controleren of het verluchtingssysteem aan staat. De leerkracht bevestigde aan de school dat de indienster van de klacht alleen kan zitten aan een bank vooraan in de klas. Het aanpalend lokaal heeft altijd banken over. De school merkt op dat het lokaal gelegen is in een rustig deel van de school. 

De Geschillenkamer oordeelt dat het feit dat de indienster van de klacht kán worden vrijgesteld van het vak godsdienst, niet volstaat om aanpassingen te weigeren. Uit de blijvende vraag van de indienster om van lokaal te veranderen, blijkt dat het lokaal naar haar aanvoelen niet geschikt is. De school kampt echter met een groot capaciteitsprobleem dat pas opgelost zal zijn wanneer de nieuwbouw er staat. Hierdoor is er geen enkel alternatief lokaal beschikbaar. De aanpassing werd ook niet opgenomen in het verslag van de arts. Enkel in een handgeschreven Franstalig attest van 31 maart 2025 is er sprake van de nood aan een verluchte en verlichte omgeving bij de examens. De inspectie en de preventieadviseur gaven geen opmerkingen bij de geschiktheid van het lokaal, dat verlucht en verlicht is. Om al deze redenen oordeelt de Geschillenkamer dat de aanpassing van het godsdienstlokaal niet redelijk is. 

• Onaangepast lokaal examens (zorgklas) 

Volgens de indienster van de klacht weigert de school om mee te zoeken naar goede alternatieven voor het afleggen van de examens. 

De school erkent dat een aangepast lokaal voor de examens onder redelijke aanpassingen valt. De school is echter bijzonder teleurgesteld dat de vele inspanningen die zij deed niet naar waarde worden geschat door de indienster van de klacht. De school geeft aan dat zij het advies van de arts steeds respecteert. De praktische organisatie van de examens verschilt natuurlijk naargelang het leerjaar en het totaal aantal leerlingen dat examens moet afleggen. 

De Geschillenkamer stelt vast dat de school naar een geschikte oplossing heeft gezocht. Wel vult de school de noden van de indienster van de klacht te veel in in haar plaats. De school meent dat de indienster van de klacht het best haar examens kon afleggen in de zorgklas. Die klas werd speciaal ingericht om tegemoet te komen aan alle leerlingen die nood hebben aan redelijke aanpassingen. Volgens de school sloot de zorgklas het meest aan bij het advies om de indienster van de klacht te laten functioneren in een prikkelarme omgeving. De moeder van de indienster van de klacht heeft echter steeds aangegeven dat het belangrijk is om bij de eigen klas te zitten. Als de indienster van de klacht het examen liever aflegt met haar andere klasgenoten in een groot examenlokaal in plaats van in de zorgklas, dan is dat haar keuze. Dit is ook wat de school uiteindelijk deed bij de examens van december 2024 en wat zij voorstelde bij de examens van december 2025. De school heeft de redelijke aanpassingen dus uitgevoerd. 

• Geen vrijstelling voor biologie en wiskunde 

De indienster van de klacht geeft aan dat zij het examen voor biologie en wiskunde niet heeft afgelegd in december 2025 door de onduidelijke communicatie vanwege de school. Volgens de indienster had de school haar een vrijstelling moeten geven omdat ze het examen aflegt via de examencommissie. Zij kadert dit in haar recht op redelijke aanpassingen. 

De combinatie van school en examencommissie kwam er op vraag van de indienster van de klacht. De school licht toe dat deze combinatie in het vijfde jaar eerder uitzonderlijk is. Het vrijstellen van het volgen van bepaalde lessen kan niet worden afgedwongen. De school beslist autonoom of zij vrijstellingen verleent en bij de examencommissie behaalde punten overneemt.[10] De school geeft aan dat het aangepast programma voor het vijfde jaar uitgebreid werd besproken op de klassenraad van 15 oktober 2025. Daar werd verduidelijkt dat de indienster van de klacht als reguliere leerlinge ingeschreven is in de school, zodat de verplichtingen van de wet op de leerplicht gelden. De lessen kunnen volgens de school niet dienen als voorbereiding voor de examencommissie. In dat geval zou de indienster van de klacht moeten kiezen voor huisonderwijs. 

De klassenraad besliste om de indienster van de klacht vrij te stellen van het volgen van lessen en het afleggen van examens voor vijf vakken. 

Voor drie vakken werd ze vrijgesteld van het volgen van lessen, maar moet wel examen worden afgelegd: biologie, wiskunde en geschiedenis. Voor de vakken wiskunde en biologie moeten ook de toetsen worden afgelegd, zodat er genoeg evaluaties zijn om de doelen te bereiken. De klassenraad heeft voldoende evaluatiegegevens nodig om een A-attest te kunnen uitreiken. 

De Geschillenkamer oordeelt dat de school met deze beslissing geen redelijke aanpassingen heeft geweigerd. De klassenraad heeft binnen het wettelijk kader geprobeerd om een zo goed mogelijk evenwicht te bereiken tussen werktijd en rusttijd, waarbij ook de eigen kwaliteit wordt bewaakt.

D. Onevenredige belasting  

Een vraag naar redelijke aanpassingen kan worden geweigerd als die redelijke aanpassingen een onevenredige belasting zouden betekenen. Dit concept lijnt af tot waar redelijke aanpassingen moeten worden geboden.[11] Hierbij wordt de impact van de redelijke aanpassing voor degene die haar moet doorvoeren en voor de ruimere omgeving bekeken in het licht van het doel van de aanpassing (de gelijkwaardige participatie voor de persoon met de handicap). Relevante factoren bij deze afweging zijn onder meer: de financiële en organisatorische impact van de aanpassing, de haalbaarheid van de aanpassing, de aanwezigheid van voor de hand liggende of wettelijk verplichte normen en de positieve of negatieve impact op anderen in de omgeving.[12]

Het is aan de school om te bewijzen dat de gevraagde aanpassingen een onevenredige belasting zouden betekenen. 

De indienster van de klacht geeft op de zitting aan dat zij begrijpt dat het niet mogelijk is om in één lokaal te blijven, omdat er in de hogere jaren wordt gewerkt met vaklokalen. Zij begrijpt ook dat de tennisballen niet telkens kunnen worden meegenomen. De Geschillenkamer onderschrijft deze beoordeling dat het verderzetten van deze aanpassingen in de hogere jaren zou zorgen voor een onevenredige belasting. 

E. Procedure voor redelijke aanpassingen

Wanneer een leerling met een handicap zich inschrijft op een school of op een later moment (andere of bijkomende) redelijke aanpassingen vraagt, moet de school nagaan welke redelijke aanpassingen aangewezen zijn. De school moet daartoe een open dialoog voeren met de leerling en diens ouder(s). Die dialoog is erop gericht de belemmeringen die de persoon met een handicap ervaart in de context in kaart te brengen en op zoek te gaan naar aanpassingen om de gelijkwaardige participatie van de persoon met een handicap zoveel als mogelijk te verzekeren.

De Geschillenkamer stelt vast dat de school steeds geprobeerd heeft om de redelijke aanpassingen te onderzoeken in dialoog met de indienster van de klacht. De Geschillenkamer stelt ook vast dat de communicatie tussen de indienster van de klacht en de school ernstig is misgelopen vanaf het vijfde jaar. Volgens de indienster van de klacht heeft dit te maken met het slecht contact met de nieuwe begeleider die haar werd toegewezen. De Geschillenkamer kan niet nagaan wat effectief werd gezegd in de gesprekken met de begeleider, zodat ze daarover geen uitspraak kan doen. Om diezelfde reden kan de Geschillenkamer niet beoordelen of het noodzakelijk was dat het CLB ingreep in de beweerde pesterijen van de begeleider. 

Ook de relatie met het CLB verliep moeilijker vanaf het vijfde jaar. Volgens de indienster van de klacht heeft het CLB de rol van observator en adviseur niet opgenomen.

Met het vijfde jaar start een nieuwe graad. Vanaf dat jaar wordt er meer gewerkt met vaklokalen. Een nieuwe studiebegeleider zorgt ook voor verandering. De Geschillenkamer neemt aan dat dit niet evident is voor de indienster van de klacht. Net om die reden is het heel belangrijk om goed en duidelijk te communiceren. 

Uit de e-mails tussen de school en de (moeder van de) indienster van de klacht blijkt dat de communicatie van de school over het aangepast traject in het vijfde jaar, onvoldoende afgestemd was op de ontvanger. 

Aan de start van het nieuwe schooljaar was er een gesprek tussen de indienster van de klacht en haar begeleider. Uit het verslag blijkt dat onder meer een vrijstelling van de lessen biologie en wiskunde werd besproken. Op 15 oktober 2025 vond de klassenraad plaats. Volgens de school was het de bedoeling om de beslissing van de klassenraad te bespreken tijdens het oudercontact van 24 oktober 2025. Het CLB was ook aanwezig. De focus werd echter helemaal verlegd naar de discussie rond het klaslokaal voor godsdienst. Mogelijk heeft de indienster van de klacht daarom de boodschap rond het traject niet helemaal begrepen. 

De leerlingenbegeleidster verduidelijkte in een e-mail van 12 november 2025 welke examens de indienster van de klacht moest afleggen. Uit e-mailverkeer met de moeder van de indienster van de klacht blijkt dat het voor haar onvoldoende duidelijk was wat het aangepast programma van het vijfde jaar zou zijn en wat van haar dochter werd verwacht. 

De Geschillenkamer neemt aan dat de scherpe manier waarop de moeder van de indienster van de klacht haar berichten formuleert, niet heeft bijgedragen aan een constructieve communicatie met de school en het CLB. De Geschillenkamer kan ook begrijpen dat het CLB niet de gewoonte heeft om van elk gesprek een verslag op te stellen. Anderzijds moet het gedrag van de moeder van de indienster van de klacht volgens de Geschillenkamer worden geïnterpreteerd als een behoefte aan duidelijkheid en een schriftelijke weergave van gemaakte afspraken. 

Tijdens de zitting deelde de school mee dat de indienster van de klacht nog steeds welkom is op school. De school gaf aan dat zij een nieuwe begeleider zal aanstellen zodra de indienster van de klacht terug naar school komt. Volgens de Geschillenkamer is het zinvol om nu al een begeleider aan te stellen, zodat die contact kan opnemen met de indienster van de klacht om een terugkeer naar school te bespreken. De begeleider kan in de toekomst een cruciale rol spelen bij het overbrengen van communicatie van de school.  

De Geschillenkamer raadt aan dat de school en het CLB naar de toekomst toe nog beter controleren of de indienster van de klacht de boodschap effectief heeft begrepen. De Geschillenkamer adviseert om afspraken zoveel als mogelijk schriftelijk weer te geven. De Geschillenkamer hoopt dat ook de moeder van de indienster van de klacht zich zal openstellen voor dialoog, want enkel zo kunnen afspraken rond redelijke aanpassingen correct tot stand komen. 

Conclusie: de school heeft de redelijke aanpassingen onderzocht en uitgevoerd in dialoog met de indienster van de klacht. Om de communicatie en de dialoog tussen alle partijen naar de toekomst toe te verbeteren, formuleert de Geschillenkamer een aantal aanbevelingen. 

F. Besluit redelijke aanpassingen

De school heeft heel wat redelijke aanpassingen toegepast: de indienster van de klacht kan vooraan in de klas zitten zonder buur, zowel in de les als tijdens de examens, groepswerken worden beperkt tot een één-op-één-situatie en er is een aangepast uurrooster met vrijstellingen. Een wijziging van het godsdienstlokaal en het verlenen van een vrijstelling voor wiskunde en biologie, zijn volgens de Geschillenkamer geen redelijke aanpassingen. Het plaatsen van tennisballen onder de stoelen in de klas is wel een redelijke aanpassing, maar de school toont aan dat deze aanpassing in de hogere jaren zorgen voor een onevenredige belasting. 

De Geschillenkamer stelt geen discriminatie vast. 

IV. Represailles

Het Gelijkekansendecreet verbiedt nadelige maatregelen of zogenaamde represailles tegen degene die, intern of extern, een discriminatie meldt of een discriminatieklacht indient.  

Represailles vinden plaats wanneer:  

• door of in het voordeel van iemand een melding of klacht wordt gedaan over een beweerde discriminatie zoals verboden in het Gelijkekansendecreet;  
• en degene waartegen de klacht is gericht (‘de verweerder’) nadelige maatregelen treft tegen die persoon:   
• behalve als deze nadelige maatregelen vreemd zijn aan (de inhoud van) de klacht of de melding.[13]

Het verbod op represailles betekent dus dat wie stappen onderneemt omdat die meent dat er sprake is van een discriminatie, daardoor geen nadeel mag ondervinden. Dat is zo ongeacht of de discriminatieklacht gegrond is, dus ook wanneer volgens een persoon sprake is van discriminatie maar uiteindelijk wordt vastgesteld dat dat niet het geval is. De vrees voor represailles kan immers ontmoedigend werken om een melding te doen of klacht in te dienen, en kan daarom de effectieve bescherming tegen discriminatie ernstig in gevaar brengen.[14] 

De bescherming tegen represailles geldt voor interne en externe discriminatieklachten, dus zowel voor klachten bij de organisatie waar de beweerde discriminatie plaatsvond als voor een klacht bij het Vlaams Mensenrechteninstituut.[15] Om bescherming tegen represailles te genieten, moet de betrokken persoon aantonen dat er een discriminatieklacht werd ingediend.[16]

Als de verweerder represailles treft tegen de indiener van de klacht, binnen de twaalf maanden nadat de verweerder op de hoogte was of redelijkerwijs op de hoogte kon zijn van de klacht, moet die bewijzen dat de nadelige maatregel geen verband houdt met de discriminatieklacht of de inhoud ervan.[17]

De indienster van de klacht verwijst naar verschillende beweerde nadelige maatregelen van de school en het CLB, die de Geschillenkamer hierna overloopt.

Door de school: 

• Geen decemberrapport afleveren. De school verduidelijkt dat de maatregel geen verband hield met de klacht maar met andere objectieve redenen, met name de toepassing van de standaardpraktijk dat een rapport maar wordt bezorgd als alle inhaalexamens zijn afgelegd. De school toont aan dat er geen sprake is van een represaille.
• Haar leerlingenbegeleider niet vervangen, hoewel de school had beloofd dat te doen. De school geeft aan dat een nieuwe leerlingenbegeleider pas nuttig kan worden aangesteld nadat alle inhaalexamens zijn afgelegd en zodra indienster klacht naar school terugkeert. Ook hier is er geen sprake van een represaille. Wel adviseert de Geschillenkamer om nu al een nieuwe begeleider aan te stellen.
• Suggereren dat ze van school verandert. De school betwist dat deze suggestie werd gedaan en de indienster van de klacht maakt dit niet aannemelijk.  

Door het CLB: 

• Adviseren om thuisonderwijs te volgen omdat de indienster van de klacht schijnbaar toch niet tevreden is over de school. Het CLB erkent dat één van haar medewerkers een uitspraak over thuisonderwijs heeft gedaan. Het CLB verduidelijkt dat die uitspraak deel uitmaakte van een langer overleg en kadert in haar taak om informatie te verstrekken over alle alternatieven. Gelet op deze context, is er volgens de Geschillenkamer geen sprake van een represaille.

De Geschillenkamer is van oordeel dat niet kan worden vastgesteld dat de school of het CLB tegen de indienster van de klacht nadelige maatregelen heeft genomen overeenkomstig het Gelijkekansendecreet.

Oordeel van de Geschillenkamer

Om die redenen oordeelt de Geschillenkamer: 

• dat er geen weigering van redelijke aanpassingen kan worden vastgesteld overeenkomstig het Gelijkekansendecreet;
• dat er niet kan worden vastgesteld dat er sprake is van nadelige maatregelen overeenkomstig het Gelijkekansendecreet.